(وَاعْلَمْ أَنَّهُ لَيْسَ شَيْ‌ءٌ بِأَدْعَى إِلَى حُسْنِ ظَنِّ رَاعٍ بِرَعِيَّتِهِ مِنْ إِحْسَانِهِ إِلَيْهِمْ، وَتَخْفِيفِهِ الْمَئُونَاتِ عَلَيْهِمْ، وَتَرْكِ اسْتِكْرَاهِهِ إِيَّاهُمْ عَلَى مَا لَيْسَ لَهُ قِبَلَهُمْ).

تعبير به‌

«مَا لَيْسَ لَهُ قِبَلَهُمْ»

با توجّه به اينكه «قِبَل» گاه به معناى «نزد» و گاه به معناى «قدرت» مى‌آيد، مى‌توان جمله را چنين معنا كرد: چيزى كه نزد آنها (و بر عهده آنها) نيست يا چيزى كه در طاقت و توان آنها نيست. [١]

اين حقيقتى است كه تجربه بارها نشان داده است كه اگر والى به فكر رعايا باشد و زمامداران هزينه‌ها را بر آنان سبك كنند و امورى را كه از وظايف آنها نيست يا قدرت بر آن ندارند از آنها نخواهند رابطه عاطفى قوى و محكمى در ميان آنها برقرار خواهد شد؛ رابطه‌اى كه حمايت آنها را به زمامدار در حوادث مشكل و پيچيده تأمين مى‌كند.

اين نكته نيز حائز اهمّيّت است كه امام سخن از عوامل حسن ظن زمامدار به رعايا به ميان آورده، نه حسن ظن رعايا به زمامدار در حالى كه تصور بر اين است كه در اين‌گونه موارد تعبير اوّلى مناسب‌تر است؛ ولى منظور امام اين است كه آن‌قدر زمامدار به رعايا خوبى كند كه به وفادارى آنها به خود مطمئن گردد.

به همين دليل امام در ادامه اين سخن مى‌فرمايد: «بنابراين در اين راه آن‌قدر بكوش تا به وفادارى رعايا به خود خوش‌بين شوى، زيرا اين خوش‌بينى، خستگى و رنج فراوانى را از تو دور مى‌سازد»؛

(فَلْيَكُنْ مِنْكَ فِي ذَلِكَ أَمْرٌ يَجْتَمِعُ لَكَ بِهِ حُسْنُ الظَّنِّ بِرَعِيَّتِكَ فَإِنَّ حُسْنَ الظَّنِّ يَقْطَعُ عَنْكَ نَصَباً [٢] طَوِيلًا).

[١]. هرچند بعضى معتقدند «قِبَل» اگر اضافه به ضمير شود حتما به معناى نزد است و اگر جدا استعمال شود به معناى قدرت و توان است.

[٢]. «نَصَب» به معناى رنج و تعب است از ريشه «نَصْب» بر وزن «نصر» به معناى ثابت قرار دادن گرفته شده؛ مثلًا هنگامى كه نيزه را بر زمين مى‌كوبند و جاى آن را محكم مى‌سازند، نصب گفته مى‌شود و از آنجا كه رنج و تعب انسان را از كار متوقف مى‌سازد، اين واژه بر آن اطلاق شده است و دشمنان اهل بيت را از اين جهت ناصبى مى‌گويند كه گويى پرچم عداوت برافراشته‌اند.