پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٢ - شرح و تفسير حقوق همه شهروندان را محترم بشمار

انفاق كردن به نزديكان و مستمندان و مهاجران در راه خدا (كه گرفتار محروميّت هستند) دريغ نمايند، آنها بايد عفو كنند و چشم بپوشند، آيا دوست نداريد خداوند شما را بيامرزد؟ و خداوند آمرزنده و مهربان است (شما هم بخشنده و مهربان باشيد). [١]

فرق ميان عفو و صفح، اين است كه عفو كردن به معناى صرف نظر نمودن از كيفر خطاست؛ ولى صفح (در اين‌گونه موارد) آن است كه به كلى خطا را از ذهن خود بشويد و به فراموشى بسپارد.

جمله‌

«يُؤْتَى عَلَى أَيْدِيهِمْ»

به اين معنا نيست كه بايد دست خطاكاران را گرفت و هدايت كرد، آن‌گونه كه بعضى از شارحان گفته‌اند، بلكه به اين معناست كه كارهاى خطا بر دست آنها جارى مى‌شود.

آن‌گاه براى توضيح و تأكيد بيشتر مى‌فرمايد: «زيرا تو فوق آنها هستى و پيشوايت فوق توست و خداوند فوق كسى است كه تو را زمامدار آنها قرار داده و تدبير امور آنها را از تو خواسته و به وسيله آنان تو را آزمايش مى‌كند»؛

(فَإِنَّكَ فَوْقَهُمْ، وَوَالِي الْأَمْرِ عَلَيْكَ فَوْقَكَ، وَاللَّهُ فَوْقَ مَنْ وَلَّاكَ! وَقَدِ اسْتَكْفَاكَ أَمْرَهُمْ، وَابْتَلَاكَ بِهِمْ).

امام عليه السلام اين نكته را يادآور مى‌شود كه هر كس بر گروهى حكومت مى‌كند در حدّ خود تحت حكومت ديگرى قرار دارد؛ اگر تو بر مصر حكومت خواهى كرد توجّه داشته باش من هم حاكم بر تو و مراقب اعمالت هستم و اگر من بر تو حكومت مى‌كنم بايد مراقب باشم كه خداوند حاكم بر ماست و به يقين توجّه به اين امر سبب مى‌شود كه انسان تا مى‌تواند از عفو و گذشت و محبّت بهره گيرد تا بتواند در انتظار عفو حاكم بر خود و بالاتر از آن در انتظار عفو الهى باشد.

[١]. نور، آيه ٢٢.