پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٥ - شرح و تفسير سنتهاى حسنه را احيا كن

آنچه امام عليه السلام در اين دستور بيان كرده يكى از اصول مهم مديريت است؛ از مديريت خداوند وپيامبران بر جهان انسانيت گرفته تا مديريت يك پدر در خانواده.

قرآن مجيد پيامبر را به بشارت و انذار دستور مى‌دهد و او را «مبشر» و «نذير» مى‌نامد. خداوند وعده بهشت را به صالحان و دوزخ را به بدكاران داده است.

اين اصل در تمام اقوام با تمام اختلافاتى كه در عقايد و فرهنگ و حكومت دارند تحت عنوان تشويق و تنبيه، سارى و جارى است. دليل آن روشن است، زيرا ادامه نيكوكارى انگيزه مى‌خواهد و بازايستادن از كار خلاف نيز انگيزه‌اى مى‌طلبد. ممكن است انگيزه‌هاى معنوى و اعتقادات دينى آثار مطلوبى از خود در اين زمينه به يادگار بگذارند؛ ولى اين انگيزه‌ها در همه نيست به‌علاوه اگر مسأله پاداش و كيفر نباشد آن انگيزه‌ها نيز سست مى‌شود.

جمله‌

«وَأَلْزِمْ كُلّاً.

..» اشاره لطيفى به اين نكته است كه وقتى آنها چيزى را براى خود بپسندند دليل ندارد حاكم آن را به آنان ندهد. نيكوكار پاداش را براى خود پسنديده و بدكار كيفر را، بنابراين خواسته خودش را بايد به او داد.

از اين بالاتر، پاداش نيكوكار انگيزه‌اى براى ترك عمل بدكار و كيفر بدكار انگيزه‌اى براى ادامه كار نيكوكار مى‌شود همان‌گونه كه امام در عبارت زيباى ديگرى در نهج‌البلاغه فرموده:

«ازْجُرِ الْمُسِي‌ءَ بِثَوَابِ الْمُحْسِنِ؛

بدكار را به‌واسطه پاداش نيكوكاران مجازات كنيد». [١]

اشاره به اينكه وقتى بدكار خود را از پاداش‌هاى مادى و معنوى نيكوكاران محروم مى‌بيند تنبيه مى‌شود و بر سر عقل مى‌آيد و چه بسا از كار خود توبه كند و باز ايستد.

آن‌گاه امام در دومين دستور، بهترين وسيله جلب حسن ظن و محبّت رعايا را براى او تبيين مى‌كند و مى‌فرمايد: «بدان هيچ وسيله‌اى براى جلب اعتماد والى به‌

[١]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار ١٧٧.