پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣١ - ترجمه

و جسارت را داشته باشند كام حاكم را با گفتن حقايق تلخ اما مفيد و سودمند تلخ كنند و از خشم او نهراسند.

همچنين در آنجا كه حاكم راه خطا مى‌رود آزمون ديگرى براى اطرافيان اوست كه شجاع باشند و او را يارى نكنند و از راه خطا باز گردانند نه اينكه چشم و گوش بسته به دنبال آنها حركت كرده و رضاى او را بر رضاى خدا و خلق مقدم دارند.

امام عليه السلام در پايان اين بخش دستورى درباره وزرا و اطرافيان صادر مى‌كند و مى‌فرمايد: «سپس آنها را طورى تربيت كن كه از تو ستايش بى‌جا نكنند (و از تملق و چاپلوسى بپرهيزند و نيز) تو را به اعمال نادرستى كه انجام نداده‌اى تمجيد ننمايند، زيرا مدح و ستايش فراوان، عُجب و خودپسندى به‌بار مى‌آورد و انسان را به كبر و غرور نزديك مى‌سازد»؛

(ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَلَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ، فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ [١]، وَتُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ [٢]).

با توجّه به اينكه‌

«رُضْهُمْ»

از ريشه «رياضت» است كه در اينجا به معناى تمرين دادن و تربيت كردن آمده و

«يُطْرُوكَ»

از ريشه «اطراء» به معناى مدح و ستايش فراوان است و

«يَبْجَحُوكَ»

از ريشه «بَجَح» (بر وزن فرح) و به معناى شادمانى است، هدف امام اين است كه در برابر مداحى اطرافيان روى خوش نشان ندهد و اظهار خوشحالى نكند؛ خواه در مورد انجام كارهاى نيك باشد يا ترك كارهاى بد چرا كه تكرار اين عمل از سوى اطرافيان تدريجاً در دل زمامدار اثر مى‌گذارد و او را مغرور و ازخودراضى مى‌كند و به يقين غرور سرچشمه انحرافات بسيارى است.

در حديثى آمده است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: درباره من مدح بيجا نكنيد

[١]. «الزَّهْو» به معناى تكبر و خودبزرگ‌بينى است.

[٢]. «العِزّة» در اينجا به معناى غرور است. در بعضى از نسخ «غِرّة» آمده كه استعمال آن در اين معنا روشن‌تر است.