حكمت نامه لقمان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩ - رمز دستيابى لقمان به حكمت

بنى نحاسى؟

لقمان جواب داد: آرى! او گفت: پس تو همان چوپان سياهى؟

لقمان گفت: سياهى‌ام كه واضح است! چه چيزى باعث شگفتى تو درباره من شده است؟

آن مرد گفت: ازدحام مردم در خانه تو و جمع شدنشان بر درِ خانه تو و قبول كردن گفته‌هاى تو.

لقمان گفت: برادرزاده! اگر كارهايى كه به تو مى‌گويم، انجام بدهى، تو هم همين‌گونه مى‌شوى.

گفت: چه كارى؟

لقمان گفت: فروبستن چشمم، نگهدارى زبانم، پاكى خوراكم، پاك‌دامنى‌ام، وفا كردنم به وعده و پايبندى‌ام به پيمان، و مهمان‌نوازى‌ام، پاسداشت همسايه‌ام و رها كردن كارهاى نامربوط. اين، آن چيزى است كه مرا چنين كرد كه تو مى‌بينى.[١]

و در گزارشى ديگر مى‌خوانيم:

به لقمان گفته شد: آيا تو برده فلان قبيله نيستى؟

گفت: چرا!

گفته شد: چه چيزْ تو را به اين مقام كه ما مى‌بينيم رساند؟

گفت: راستگويى، امانتدارى، رها كردن كارهاى نامربوط به من، فرو بستن چشمم، نگهدارى زبانم و پاكى خوراكم. پس هر كه كمتر از اينها داشت، كمتر از من است و هر كه بيشتر داشت، برتر از من است و هر كه همين‌ها را انجام داد، همانند من است.[٢]

[١] البداية و النهاية: ج ٢ ص ١٢٤، تفسير ابن كثير: ج ٦ ص ٣٣٧.

[٢] تنبيه الخواطر: ج ٢ ص ٢٣٠، بحار الأنوار: ج ١٣ ص ٤٢٦ ح ٢١.