حكمت نامه لقمان
(١)
پيش گفتار
٧ ص
(٢)
انتساب حكمت هاى ناب به لقمان
٨ ص
(٣)
افسانه يا حكمت؟
١٠ ص
(٤)
درآمد
١٣ ص
(٥)
حكمت، در قرآن و حديث
١٤ ص
(٦)
اقسام حكمت
١٤ ص
(٧)
1 حكمت علمى
١٥ ص
(٨)
2 حكمت عملى
١٦ ص
(٩)
3 حكمت حقيقى
١٦ ص
(١٠)
سرآمد حكيمان
١٨ ص
(١١)
فصل يكم زندگى نامه لقمان
١٩ ص
(١٢)
تبار
١٩ ص
(١٣)
نژاد و مشخصات ظاهرى
٢٠ ص
(١٤)
بردگى
٢١ ص
(١٥)
تاريخ زندگى
٢١ ص
(١٦)
محل زندگى
٢٢ ص
(١٧)
پيشه
٢٣ ص
(١٨)
نقش انگشتر
٢٣ ص
(١٩)
شاگردان
٢٤ ص
(٢٠)
طول عمر
٢٤ ص
(٢١)
آرامگاه
٢٦ ص
(٢٢)
آيا لقمان، پيامبر بود؟
٢٦ ص
(٢٣)
رمز دستيابى لقمان به حكمت
٢٧ ص
(٢٤)
همانندان لقمان در امت اسلامى
٣٢ ص
(٢٥)
1 سلمان
٣٢ ص
(٢٦)
2 ابو حمزه ثابت بن دينار ثمالى
٣٥ ص
(٢٧)
3 يونس بن عبد الرحمن
٣٥ ص
(٢٨)
فصل دوم اندرزهاى لقمان در قرآن
٣٧ ص
(٢٩)
2/ 1 خطر شرك
٣٩ ص
(٣٠)
قرآن
٣٩ ص
(٣١)
حديث
٣٩ ص
(٣٢)
2/ 2 نقش اعمال در سرنوشت انسان
٣٩ ص
(٣٣)
قرآن
٣٩ ص
(٣٤)
حديث
٣٩ ص
(٣٥)
2/ 3 از كارهاى بزرگ و اساسى
٤١ ص
(٣٦)
قرآن
٤١ ص
(٣٧)
حديث
٤٣ ص
(٣٨)
2/ 4 خطر تكبر و غرور
٤٥ ص
(٣٩)
قرآن
٤٥ ص
(٤٠)
حديث
٤٥ ص
(٤١)
2/ 5 آرام گام برداشتن و آهسته سخن گفتن
٤٧ ص
(٤٢)
قرآن
٤٧ ص
(٤٣)
حديث
٤٧ ص
(٤٤)
فصل سوم داستان هايى از حكمت هاى لقمان
٥١ ص
(٤٥)
3/ 1 نپذيرفتن داورى ميان مردم
٥١ ص
(٤٦)
3/ 2 نخستين حكمتى كه از لقمان آشكار شد
٥٣ ص
(٤٧)
3/ 3 سخن حكيمانه لقمان درباره نپرسيدن
٥٥ ص
(٤٨)
3/ 4 لذيذترين و خبيث ترين عضو حيوان
٥٧ ص
(٤٩)
3/ 5 دل نبستن به خشنودى مردم
٥٧ ص
(٥٠)
3/ 6 طولانى ننشستن در مستراح
٦١ ص
(٥١)
3/ 7 تنهانشينى طولانى
٦١ ص
(٥٢)
3/ 8 دور كردن تهمت از خود
٦٣ ص
(٥٣)
3/ 9 عيب گرفتن بر نقش يا نقاش؟
٦٣ ص
(٥٤)
3/ 10 كشتن جو به جاى كنجد
٦٣ ص
(٥٥)
فصل چهارم حكمت هايى درباره دانش و شناخت
٦٧ ص
(٥٦)
4/ 1 ارزش خرد
٦٧ ص
(٥٧)
4/ 2 نشانه خرد
٦٧ ص
(٥٨)
4/ 3 نشانه دانشمند
٦٩ ص
(٥٩)
4/ 4 سخن حكيمان
٧١ ص
(٦٠)
3/ 5 دانش پژوهى
٧١ ص
(٦١)
4/ 6 ادب دانش آموزى
٧٥ ص
(٦٢)
4/ 7 فايده يادگيرى دانش
٧٩ ص
(٦٣)
4/ 8 ارزش دانش و همنشينى با دانشمند
٨١ ص
(٦٤)
4/ 9 ادب همنشينى با دانشمند
٨٣ ص
(٦٥)
4/ 10 فضيلت دانشمند و حكيمان
٨٥ ص
(٦٦)
4/ 11 نكوهش علاقه به نادان و دشمنى دانا
٨٧ ص
(٦٧)
4/ 12 پرهيز از فرستادن پيك نادان
٨٧ ص
(٦٨)
فصل پنجم عوامل خودسازى
٨٩ ص
(٦٩)
5/ 1 نصيحت پذيرى
٨٩ ص
(٧٠)
5/ 2 يقين
٩١ ص
(٧١)
5/ 3 فروتنى
٩٣ ص
(٧٢)
5/ 4 جهاد با نفس
٩٣ ص
(٧٣)
5/ 5 مراقبت از نفس
٩٣ ص
(٧٤)
5/ 6 مبارزه با شيطان
٩٥ ص
(٧٥)
5/ 7 آمرزش خواهى
٩٧ ص
(٧٦)
5/ 8 ترس و اميد
٩٧ ص
(٧٧)
5/ 9 پرواى الهى
١٠١ ص
(٧٨)
5/ 10 ياد خدا
١٠٣ ص
(٧٩)
5/ 11 ياد مرگ
١٠٥ ص
(٨٠)
5/ 12 ياد آخرت
١٠٧ ص
(٨١)
5/ 13 اهتمام به كار آخرت
١٠٩ ص
(٨٢)
5/ 14 اعتماد به خدا
١١١ ص
(٨٣)
5/ 15 خوش گمانى به خدا
١١٣ ص
(٨٤)
5/ 16 توكل بر خدا
١١٣ ص
(٨٥)
5/ 17 فرمانبرى از خدا
١١٥ ص
(٨٦)
5/ 18 بهره گيرى از اوقات فراغت
١١٧ ص
(٨٧)
5/ 19 بى رغبتى به دنيا
١١٩ ص
(٨٨)
5/ 20 امانتدارى
١١٩ ص
(٨٩)
5/ 21 قناعت
١٢١ ص
(٩٠)
5/ 22 خشنودى
١٢٣ ص
(٩١)
5/ 23 سكوت
١٢٥ ص
(٩٢)
5/ 24 انفاق
١٢٧ ص
(٩٣)
5/ 25 فروتنى
١٢٧ ص
(٩٤)
5/ 26 آمرزش خواهى و تسبيحگويى در سحرگاهان
١٢٧ ص
(٩٥)
5/ 27 بلا
١٢٩ ص
(٩٦)
فصل ششم آفت هاى خودسازى
١٣١ ص
(٩٧)
6/ 1 ستم
١٣١ ص
(٩٨)
6/ 2 خودپسندى
١٣٣ ص
(٩٩)
6/ 3 حسد
١٣٣ ص
(١٠٠)
6/ 4 ريا
١٣٥ ص
(١٠١)
6/ 5 جدال
١٣٧ ص
(١٠٢)
6/ 6 خشم
١٣٧ ص
(١٠٣)
6/ 7 زنا
١٣٩ ص
(١٠٤)
6/ 8 دروغ
١٣٩ ص
(١٠٥)
6/ 9 بد اخلاقى
١٤١ ص
(١٠٦)
6/ 10 اعتماد به دنيا
١٤٣ ص
(١٠٧)
6/ 11 گوش دادن به موسيقى
١٤٣ ص
(١٠٨)
6/ 12 نگاه حرام
١٤٥ ص
(١٠٩)
6/ 13 تنبلى و بى حوصلگى
١٤٥ ص
(١١٠)
فصل هفتم آداب اخلاقى و اجتماعى
١٤٧ ص
(١١١)
7/ 1 ادب جويى
١٤٧ ص
(١١٢)
7/ 2 ادب گفتار
١٤٧ ص
(١١٣)
7/ 3 ادب خنديدن
١٥٣ ص
(١١٤)
7/ 4 ادب مشورت
١٥٣ ص
(١١٥)
7/ 5 ادب خوردن
١٥٥ ص
(١١٦)
7/ 6 ادب ميهمانى
١٥٧ ص
(١١٧)
7/ 7 ادب تخلى
١٥٧ ص
(١١٨)
7/ 8 ادب داورى
١٥٩ ص
(١١٩)
7/ 9 ادب قرض گرفتن
١٥٩ ص
(١٢٠)
7/ 10 ادب نادارى
١٦١ ص
(١٢١)
7/ 11 ادب دنيا جويى
١٦٣ ص
(١٢٢)
7/ 12 ادب مجلس
١٦٥ ص
(١٢٣)
7/ 13 ادب سفر
١٦٥ ص
(١٢٤)
7/ 14 ادب معاشرت با مردم
١٧١ ص
(١٢٥)
7/ 15 ادب معاشرت با پادشاه
١٧٧ ص
(١٢٦)
7/ 16 ادب معاشرت با دشمنان
١٧٩ ص
(١٢٧)
7/ 17 ادب انتخاب خدمتكار
١٨١ ص
(١٢٨)
7/ 18 انتخاب دوست
١٨٣ ص
(١٢٩)
7/ 19 كسى كه سزاوار همنشينى است
١٨٣ ص
(١٣٠)
7/ 20 كسى كه شايسته همنشينى نيست
١٨٥ ص
(١٣١)
7/ 21 دورى از همراه بد
١٨٧ ص
(١٣٢)
7/ 22 پرهيز از خوار شمردن فقير
١٩١ ص
(١٣٣)
7/ 23 پرهيز از دشمنى با مردم
١٩١ ص
(١٣٤)
7/ 24 پرهيز از موضع تهمت
١٩٣ ص
(١٣٥)
7/ 25 درخواست از نو كيسه
١٩٣ ص
(١٣٦)
7/ 26 اصلاح ميان خانواده ها و برادران
١٩٣ ص
(١٣٧)
7/ 27 مهار كردن زبان
١٩٥ ص
(١٣٨)
7/ 28 كار خوب
١٩٥ ص
(١٣٩)
7/ 29 نيكى به پدر و مادر
١٩٥ ص
(١٤٠)
7/ 30 اول همسايه، سپس خانه
١٩٧ ص
(١٤١)
7/ 31 بدترين مردم
١٩٧ ص
(١٤٢)
7/ 32 خاموش كردن بدى با خوبى
١٩٩ ص
(١٤٣)
7/ 33 سنگينى سخن بد
١٩٩ ص
(١٤٤)
7/ 34 سنگينى بدهى
١٩٩ ص
(١٤٥)
7/ 35 پنهان كردن گرفتارى
٢٠١ ص
(١٤٦)
7/ 36 مهربانى با يتيمان و بيوه زنان
٢٠١ ص
(١٤٧)
7/ 37 حقيقت پرهيزكارى
٢٠١ ص
(١٤٨)
7/ 38 نيكى به كسى كه بدى كرد
٢٠١ ص
(١٤٩)
7/ 39 نشانه هاى ايمان كامل
٢٠٣ ص
(١٥٠)
7/ 40 رازدارى
٢٠٣ ص
(١٥١)
7/ 41 كسى كه مدارا با او لازم است
٢٠٧ ص
(١٥٢)
7/ 42 تشويق به مشورت
٢٠٧ ص
(١٥٣)
7/ 43 پيشگيرى از پشيمانى
٢٠٧ ص
(١٥٤)
7/ 44 راه دستيابى به خير دنيا و آخرت
٢٠٧ ص
(١٥٥)
فصل هشتم مثل هاى حكيمانه
٢٠٩ ص
(١٥٦)
8/ 1 مثل دين
٢٠٩ ص
(١٥٧)
8/ 2 مثل نماز
٢٠٩ ص
(١٥٨)
8/ 3 مثل دنيا
٢١١ ص
(١٥٩)
8/ 4 مثل بندگان دنيا
٢١٣ ص
(١٦٠)
8/ 5 مثل مرگ و رستاخيز
٢١٣ ص
(١٦١)
8/ 6 مثل امر كننده به نيكى و فراموش كننده خود
٢١٥ ص
(١٦٢)
فصل نهم حكمت هاى گوناگون
٢١٧ ص
(١٦٣)
9/ 1 عبرت در طلب روزى
٢١٧ ص
(١٦٤)
9/ 2 برترين ثروت
٢١٩ ص
(١٦٥)
9/ 3 امانت سپردن به خدا
٢١٩ ص
(١٦٦)
9/ 4 كناره گيرى از شر
٢١٩ ص
(١٦٧)
9/ 5 راه نجات
٢٢١ ص
(١٦٨)
9/ 6 ثروت انسان
٢٢١ ص
(١٦٩)
9/ 7 بزرگ ترين مصيبت ها
٢٢١ ص
(١٧٠)
9/ 8 متوقف شدن روزى دزد
٢٢٣ ص
(١٧١)
9/ 9 اقسام زنان
٢٢٣ ص
(١٧٢)
9/ 10 فايده اطاعت از خداوند
٢٢٥ ص
(١٧٣)
9/ 11 مردم سه بخش دارند
٢٢٥ ص
(١٧٤)
9/ 12 كمال نعمت
٢٢٧ ص
(١٧٥)
9/ 13 خوش اخلاقى
٢٢٧ ص
(١٧٦)
9/ 14 زيان هاى فقر
٢٢٧ ص
(١٧٧)
9/ 15 رعايت حقوق پدر و مادر
٢٢٩ ص
(١٧٨)
فصل دهم حكمت هاى جامع
٢٣١ ص
(١٧٩)
فهرست منابع و مآخذ
٣٠٩ ص
(١٨٠)
فهرست تفصيلى
٣٢١ ص
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص

حكمت نامه لقمان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩٢ - ٥/ ٢ يقين

٥/ ٣

التَّواضُعُ‌

٨٨. حلية الأولياء: إنَّ لُقمانَ قالَ لِابنِهِ: لِكُلِّ شَي‌ءٍ مَطِيَّةٌ و مَطِيَّةُ العَقلِ التَّواضُعُ.[١]

٥/ ٤

مُكافَحَةُ النَّفسِ‌

٨٩. أعلام الدين‌ في وَصِيَّةِ لُقمانَ لِوَلَدِهِ: يا بُنَيَّ، مَن يُرِد رِضوانَ اللّهِ يُسخِط نَفسَهُ كَثيراً، و مَن لا يُسخِط نَفسَهُ لا يُرضِ‌[٢] رَبَّهُ، و مَن لا يَكظِم غَيظَهُ يُشمِت عَدُوَّهُ.[٣]

٩٠. الاختصاص عن الأوزاعيّ‌ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لِابنِهِ: يا بُنَيَّ، انهَ النَّفسَ عَن هَواها؛ فَإِنَّكَ إن لَم تَنهَ النَّفسَ عَن هَواها لَم تَدخُلِ الجَنَّةَ و لَم تَرَها.

و يُروى: انهَ نَفسَكَ عَن هَواها؛ فَإِنَّ في هَواها رَداها.[٤]

٥/ ٥

مُراقَبَةُ النَّفسِ‌

٩١. الاختصاص عن الأوزاعيّ‌ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لِابنِهِ: يا بُنَيَّ، إنَّ كُلَّ يَومٍ يَأتيكَ يَومٌ جَديدٌ، يَشهَدُ عَلَيكَ عِندَ رَبٍّ كَريمٍ.[٥]


[١] حلية الأولياء: ج ٦، ص ٦.

[٢] في المصدر:« يرضي» و ما أثبتناه هو الصواب.

[٣] أعلام الدين: ص ٣٢٧، كنز الفوائد: ج ٢ ص ٦٦، بحار الأنوار: ج ١٣ ص ٤٣٢ ح ٢٤.

[٤] الاختصاص: ص ٣٣٨، بحار الأنوار: ج ١٣ ص ٤٢٩ ح ٢٣.

[٥] الاختصاص: ص ٣٤٠، بحار الأنوار: ج ١٣ ص ٤٣١ ح ٢٣.