تاريخ حديث شيعه از آغاز سده چهاردهم هجرى تا امروز - وفايى، مرتضى - الصفحة ١٨٩ - ١ غريب الحديث فى«بحار الأنوار»

پيامبر خدا و برخى صحابه، در فهم بيانات دينى و بعضى واژه‌ها با مشكل مواجه شدند.

احتمالًا اوّلين اثر شيعى كه در توضيح معناى روايات تأليف شده، كتاب‌ معانى الأخبار شيخ صدوق باشد.

جامع‌ترين و مهم‌ترين اثر غريب الحديثى در ميان شيعه، كتابى است كه در قرن يازدهم هجرى، با نام‌ مجمع البحرين و مطلع النيّرين‌، به قلم فخر الدين بن محمّد على خفاجى، معروف به طُرَيحى، پديد آمد. اين كتاب، علاوه بر لغات احاديث نبوى، شامل لغات مشكل روايات ائمه عليهم السلام نيز هست. طريحى، تدوين كتابش را به روش‌ الصحاح‌ جوهرى انجام داده است.

اينك به معرفى دو اثر معاصر در اين زمينه مى‌پردازيم.

١. غريب الحديث فى «بحار الأنوار»

تأليف حجة الاسلام والمسلمين حسين حسنى بيرجندى، با تحقيق پژوهشگرانِ مركز تحقيقات دار الحديث.

اين كتاب، ابتدا در سال ١٣٧٨ ش، در چهار مجلّد و در قطع وزيرى توسّط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى منتشر شد و سپس در سال ١٣٧٩ ش، به صورت يك جلدى رحلى در يكهزار صفحه، توسّط همان ناشر، مجدّداً به چاپ رسيد.

علّامه مجلسى، در ضمن مجلّدات‌ بحار الأنوار، لغات و عبارت‌هاى مبهم و مغلق آن را شرح و تفسير نموده و بعضاً نكات ارزنده‌اى در تفسير حديث به حديث، ارائه نموده است.

پراكندگى اين شروح و توضيحات در اين تعداد مجلّد، استفاده از آنها را محدود و مشكل ساخته است. كتاب حاضر، اين الفاظ و مفردات بسيار و اين شرح و تفسيرهاى پراكنده را به صورت يك‌جا و به ترتيب حروف الفبا، در خود جاى داده‌