مقدّمه و بخشى را نيز در خاتمه آورده است. وى، در نهايت، چكيده نظر خود را در مورد هر يك از رجال، در فهرستى با عنوان «نتائج التنقيح» ضميمه كتاب ساخته است.[١]

٢. الموسوعة الرجالية

تأليف آية اللَّه سيّد حسين بروجردى (م ١٣٨٠ ق).[٢]

مرورى بر «الموسوعة الرجالية»

از جمله آثار علمى و پُر ارزش آية اللَّه بروجردى، تأليف چند اثر رجالى است كه مجموعِ آنها الموسوعة الرجالية ناميده شده است. اين اثر، چنان كه در مقدّمه مفصّل آقاى واعظزاده بر جلد نخست آن آمده، با پيگيرى وى و سرمايه بنياد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى و با تصحيح و تعليق و تكميل مرحوم حجة الاسلام والمسلمين ميرزا حسن نورى همدانى- كه شاگرد رجالى آية اللَّه بروجردى و مُحرّر ايشان بود[٣]- در سال ١٤١٣ ق، منتشر گرديد.

در اين كتاب، براى به دست آوردن خصوصيات اسناد روايات، روشى جديد،

[١]. تاكنون، بخشى از جلد اوّل قديمى( رحلى) به صورت هفت مجلّد، به همّت فرزند مؤلّف، توسّط مؤسّسه آل البيت عليهم السلام تنقيح و تجديد چاپ شده است و به دليل عدم تكميل تمام مجلّدات چاپ جديد، در معرّفى، از چاپ قديم رحلى استفاده كرده‌ايم.

[٢]. شرح حال آية اللَّه بروجردى، در فصل دوم آمد. گفتنى است بر اساس مقدّمه آيةاللَّه واعظ زاده بر اين كتاب، بخش‌هايى از آن، تأليف مرحوم ميرزا حسن نورى است( نيز، ر. ك: زندگى آيةاللَّه العظمى بروجردى، ص ٣١٣).

[٣]. وى، به سال ١٣٠٢ ش، در روستاى پاينده از توابع همدان به دنيا آمد. دروس حوزه را در نزد پدر و نيز ملّا على معصومى همدانى و سپس از سال ١٣٢٢ در قم و در محضر حضرات آيات: بروجردى، محقّق داماد، علّامه طباطبايى و امام خمينى فرا گرفت. او رجالى‌اى مبرّز، خطيبى توانا و مجاهدى آگاه و روشن‌انديش بود و سرانجام، در سال ١٣٦٩ ش، در سفرى تبليغى، دچار سانحه شد و به ديدار حق شتافت( براى آگاهى از آثار علمى او، ر. ك: كتاب ماه كليات، ش ٩٦، ص ٦١؛ المنهج الرجالى، ص ١٦٠ و ٣٤٢؛ علوم حديث، ش ١٢، ص ٢١٩؛ زندگى آيةاللَّه العظمى بروجردى، ص ٢٩٢ و ٣١٠- ٣١٤؛ جريان‌ها و سازمان‌هاى مذهبى- سياسى ايران، ص ٢٧٧ و ٥٣٩).