و رياست آن، با آية اللَّه ميرزا محمّد فيض (م ١٣٧٠ ق) بود كه در بازسازى مدارس و احياى مَحاضر درس، كوشيده بود. آية اللَّه حائرى- كه در آن ايام، رياست حوزه علميه اراك (سلطان آباد) را به عهده داشت-، در ٢٩ اسفند ١٢٩٩ ش (١٣٤٠ ق)، با دعوت مكرّر آية اللَّه فيض و در ميان استقبال علما و مدرّسان و تجّار و اعيان و ديگر مردم قم كه به درخواست مرحوم فيض، با تعطيل كردن درس‌ها و بازارها به پيشواز وى رفته بودند، با شاگردان حوزه درسش، وارد اين شهر شد.[٢]

با مهاجرت آية اللَّه حائرى به قم و اقامت وى در اين شهر، حوزه هزارساله آن، دوباره احيا شد و با رشدى سريع، به زودى در رديف بزرگ‌ترين حوزه‌هاى علمى جهان تشيّع درآمد و آيات عظام: سيّد محمّد كوه‌كمره‌اى معروف به حجّت، سيّد محمّدتقى خوانسارى، ميرزا محمّد فيض قمى، سيّد صدر الدين صدر و حاج آقا حسين طباطبايى قمى، از برجستگان اين حوزه به شمار مى‌آمدند. ثمره تلاش‌هاى آية اللَّه شيخ عبد الكريم حائرى، تربيت شاگردان مبرّزى چون امام خمينى و حضرات آيات: سيّد محمّد رضا گلپايگانى، محمّد على اراكى، سيّد شهاب الدين مرعشى و بسيارى ديگر بود.[٣]

[١]. در حوزه آن روز قم، مدرّسان بزرگى همچون حضرت آيات: ميرزا محمّد فيض قمى، ميرزا محمّد ارباب‌اشراقى، شيخ محمّدرضا شريعتمدار ساوجى، ميرزا محمّد كبير، شيخ على زاهد انصارى، سيّد جواد مجتهد پيشوايى، ملّا محمّد طاهر اشعرى، حاج آقا حسين فاطمى، ميرزا ابوالقاسم بزرگ قمى، حاج شيخ عبّاس قمى، ميرزا محمود و ميرزا ابوالفضل زاهدى، ميرزا محمود و آقا سيّد حسن و آقا سيّد محمّد برقعى، آقا سيّد احمد طباطبايى قمى، ميرزا مهدى حَكَمى پايين‌شهرى، ميرزا محمود و آقا سيّد صادق روحانى، آخوند ملّا غلامرضا قمى، آقا سيّد فخر الدين سيّدى( سبط ميرزا)، شيخ محمّد على صفايى حائرى و...، تدريس داشتند( ر. ك: علماى قم، ص ٥- ٩؛ گنجينه آثار قم، ج ١، ص ٣١٧- ٣٣٨).

[٢]. ر. ك: آيين اسلام، سال ٤، ش ٧، ص ٧( به قلم حاج مهدى سراج انصارى)؛ قم و روحانيت، ج ٢، ص ١٩- ٢٩.

[٣]. از جمله، حضرات آيات: شيخ محمّدتقى بافقى، سيّد محمّد محقّق داماد، ميرزا خليل كمره‌اى، سيّد محمود طالقانى، سيّد باقر طباطبايى سلطانى، سيد رضا و سيد احمد زنجانى، سيد احمد خوانسارى و....