تاريخ حديث شيعه از آغاز سده چهاردهم هجرى تا امروز - وفايى، مرتضى - الصفحة ٢٠٤ - شش علل الحديث

١٠. «روش نقد حديث در تفسير الميزان»، مقصود فراستخواه: كيهان انديشه‌، ش ٤٤، ١٣٧١ ش.

١١. «نقد الحديث بين الاجتهاد والتقليد»، السيّد محمّد رضا الحسينى الجلالى: تراثنا، ش ٣٢ و ٣٣، رجب- ذوالحجة ١٤١٣ ق.

١٢. «نقد ديدگاه‌هاى اهل سنّت درباره حديث غدير»، سيّد محمود مدنى: علوم حديث‌، ش ٧، بهار ١٣٧٧ ش.

شش. علل الحديث‌

علل الحديث را بعضى به مثابه يكى از علوم پيرامونىِ حديث شمرده‌اند و در تعريف آن، چنين گفته شده: اين علم، غالباً از اسباب و عوامل پنهانى كه موجب قدح و كاستى در حجّيت خبر مى‌شود، بحث مى‌كند. اين اسباب و علل، چنان مخفى‌اند كه ظاهر خبر را بى‌نقص و حتّى خبر را صحيح مى‌نمايانند و تنها اهل خبره به راه‌هاى نقل حديث و طبقات راويان، مى‌توانند اين علل را شناسايى نمايند.[١]

اين علم، سابقه طولانى در ميان مسلمانان و بخصوص شيعه دارد. از اوّلين كتاب‌هاى علل الحديث مى‌توان از العلل‌ فضل بن شاذان (ق ٣ ق) و علل الحديث‌ احمد بن محمّد بن خالد برقى (م ٢٨٠ ق)، نام برد.

در سده چهاردهم و پانزدهم، كمتر به كتابى با اين عنوان برخورده‌ايم؛ امّا در سال‌هاى اخير، اثرى در اين زمينه منتشر شده كه به معرّفى آن مى‌پردازيم:

علل الحديث‌، تأليف استاد محمّد باقر بهبودى.

اين كتاب، در سال ١٣٧٩ ش، توسّط انتشارات سنا، در تهران، به چاپ رسيده است.

مؤلّف، در اين كتاب، بدون ذكر مقدّمه يا درآمدى براى ورود به بحث، مستقيماً به‌

[١]. نهاية الدراية، ص ٢٩( مقدّمه).