تاريخ حديث شيعه از آغاز سده چهاردهم هجرى تا امروز - وفايى، مرتضى - الصفحة ١٦٧ - ٢ بهج الصباغة فى شرح نهج البلاغة

مؤلّف تا زمان حيات خود، موفّق به شرح ٢١٨ خطبه از نهج البلاغه‌ گرديد كه اين مقدار در سال ١٣٥١ در چهارده جلد به چاپ رسيد. علّامه حسن‌زاده آملى، شش جلد و آقاى محمّد باقر كمره‌اى، يك جلد بر آن افزوده‌اند كه مجموعاً يك دوره ٢١ جلدى فراهم و چاپ شده است.[١]

٢. بهج الصباغة فى شرح نهج البلاغة

تأليف علّامه محمّد تقى شوشترى (تُستَرى).[٢]

كتاب‌ بهج الصباغة، بر خلاف ديگر شروح‌ نهج البلاغه‌ كه به ترتيب لفظى، خطبه‌ها و نامه‌ها تدوين شده است، براساس ترتيب معانى و موضوعات موجود در نهج البلاغه‌ نوشته شده است. مثلًا مطالب مرتبط با توحيد، در كنار هم و سپس، مباحث نبوّت و امامت و ... به صورت موضوعى بيان شده است. مؤلّف، در ضمنِ اثر خود، به نقد شروح ديگر نهج البلاغه‌ نيز پرداخته است، از جمله نقد شرح ابن ابى الحديد به دليل عدم تناسب در حجم مطالب، كه معتقد است بعضاً به تفصيل بى‌مورد در شرح و داستان‌سرايى پرداخته و در مواردى هم از كنار قسمتى از نهج البلاغه‌، بدون هيچ توضيحى گذشته است.

از سوى ديگر، علّامه شوشترى بر شرح ابن ميثم، به دليل تأويل‌هاى فلسفى و غير صحيح، و بر شرح حبيب اللَّه خويى، به دليل بهره‌گيرى بسيار از احاديث ضعيف، خُرده گرفته است.

روش علامه شوشترى در شرح، چنين بوده كه ابتدا قسمت‌هايى از خطبه‌هاى مختلف را در يك موضوع خاص، بيان كرده و سپس به توضيح لغت و تفسير موارد مشكل از لغات مى‌پردازد و در ادامه، با استفاده از آيات و روايات صحيح به شرح‌

[١]. اين مجموعه، چاپ‌هاى متعدّدى دارد، از جمله چاپ مكتبة الإسلاميه تهران، و چاپ جديد بيروت: دار إحياء التراث العربى، ١٤٢٤ ق، در ٢٢ جلد.

[٢]. زندگى‌نامه علّامه شوشترى در فصل سوم( بخش رجال) گذشت.