تاريخ حديث شيعه از آغاز سده چهاردهم هجرى تا امروز - وفايى، مرتضى - الصفحة ١٦٦ - مرورى بر«منهاج البراعة»

آية اللَّه سيّد حسين كوه‌كمره‌اى نوشته، به دست مى‌آيد كه از محضر ايشان نيز بهره برده است.[١]

وى در ماه صفر ١٣٢٤ در تهران وفات يافت و در يكى از حجره‌هاى غربى صحن حضرت عبد العظيم حسنى عليه السلام دفن گرديد.

مرورى بر «منهاج البراعة»

در ميان شرح‌هايى كه تاكنون بر نهج البلاغه‌ نگاشته شده است، منهاج البراعة، يكى از گسترده‌ترين آنهاست و بين ديگر شروح، از جايگاه ويژه‌اى برخوردار است.

شارح، در اين كتاب، پس از ذكر ديباچه‌اى طولانى و بيان مطالبى از بحث الفاظ در اصول فقه (مثل حقيقت و مجاز و اشتراك) و نيز مواردى از فنون بلاغت كه اغلب جلد اوّل اين مجموعه را به خود اختصاص داده، به شرح‌ نهج البلاغه‌ پرداخته است.

وى، قسمت‌هايى از يك خطبه را به صورت فصل‌هاى مجزّا تقسيم نموده، به شرح آن فصل مى‌پردازد. در ابتدا كلمات خاصّى را از حيث لغوى بررسى نموده، سپس مطالب نحوى و صرفى و كيفيت اعراب آن لغت را بيان كرده است. شارح محترم، ميان معناى ظاهرى (لغوى) و محتواى عبارات و به قول خودش ميان پوسته و مغز، تمييز قائل شده است. وى در ضمن شرحِ مطالب، از آيات و احاديث بسيار و نيز از شعر، بهره جسته است.

اين شرح، داراى ويژگى‌هايى است كه كمتر در ديگر شروح ديده مى‌شود:

١. تقسيم خطبه‌ها و جملات طولانى به چند بخش؛

٢. جداسازى ميان لغت، معنا و اعراب و ذكر نكات ادبى؛

٣. بهره‌گيرى از روش مزجى در شرح (شرح آميخته با متن)؛

٤. يادآورى اشكالات شرح ابن ابى الحديد و نقد آراى وى.[٢]

[١]. مقدّمه منهاج البراعة، ص« د».

[٢]. ر. ك: دانش‌نامه امام على عليه السلام، ج ١٢، ص ١٣٧.