دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٣
١ / ٧
دل آدمى ، شگفت ترين عضو او
٥٢٦٢.امام على عليه السلام : اى مردم ! شگفت ترين چيز در انسان ، دل اوست ؛ زيرا كه مايه هايى از حكمت [و صفات پسنديده] در آن است و صفاتى به وارونه آنها : اگر اميد به او دست دهد ، طمع به خوارى اش مى افكند ، اگر طمع ، آن را برانگيزد ، آزمندى به هلاكتش مى اندازد . اگر نوميدى بر او چيره آيد ، افسوس و اندوه او را مى كُشد . اگر خشم او را فراگيرد ، عصبانيّت ، جانش را به لب مى آورد . اگر خوش حالى و خِردمندى يارش شود ، خوددارى را از ياد مى برَد . اگر ترس به او برسد ، احتياط كارى مشغولش مى سازد . اگر امنيت و آرامش ، او را فرو پوشاند ، غرور آن را در مى رُبايد . اگر نعمت پياپى به او برسد ، حميّت او را فرا مى گيرد . اگر به ثروتى دست يابد ، توانگرى به طغيانش مى كشاند . اگر فقر گزندى به او رساند ، رنج و گرفتارى ، به خود سرگرمش مى سازد . اگر مصيبتى به او رسد ، بى تابى رسوايش مى كند . اگر گرسنگى به ستوهش آورد ، ناتوانى از پايش در مى آورد ، و اگر در سيرى از اندازه بگذراند ، پُرخورى به رنجش افكند . پس ، هر كوتاهى اى به آن زيان مى رساند و هر زياده روى اى تباهش مى گرداند .