دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٥١
آفرينش آدم و فرضيّه تكامل
چگونگى آفرينش آدم ، از ديرباز ، مورد توجّه دانشمندان بوده و تاكنون ، دو نظريّه عمده در اين باره ، ابراز شده است : ١ . نظريّه ثبوت صفات گونه ها و انواع و خلقت مستقل (فيكسيسم / Fixism) ؛ ٢ . نظريّه تحوّل انواع و تغيير تدريجى صفات گونه ها و پيوستگى نسلى جانداران و تكاملى بودن حيات آنها (ترانسفورميسم / Transformism) كه داروين (م ١٨٨٢ م) مطرح كرده است . دانشمندان اسلامى نيز با الهام از قرآن ، در اين باره بحث و گفتگو كرده اند و هر يك از دو نظريّه پيش گفته ، در ميان آنان ، طرفدارانى دارد و به آياتى از قرآن براى اثبات هر يك از آن دو ، استدلال شده است . اكثر قريب به اتّفاق مفسّران ، از جمله شيخ طوسى ، [١] طبْرِسى ، [٢] سيوطى ، [٣] ابن كثير ، [٤] مَراغى [٥] و علّامه طباطبايى ، [٦] آفرينش ابتدايى آدم را از خاك (برخلاف فرضيّه تكامل) با آيات
[١] التبيان فى تفسير القرآن : ج ١ ص ١٣٦ ـ ١٣٧ .[٢] مجمع البيان : ج ٢ ص ٧٦٣ .[٣] الدرّ المنثور : ج ١ ص ١١١ .[٤] تفسير ابن كثير : ج ٢ ص ٣١١ و ص ٥٧٠ .[٥] تفسير المراغى : ج ٣ ص ١٧٣ .[٦] الميزان فى تفسير القرآن : ج ٤ ص ١٤٣ ـ ١٤٤ و ج ١٦ ص ٢٥٥ ـ ٢٦٠ .