خلاصه‌ ولايت و حكومت فقيه، از ولايت حقيقى خداوند سرچشمه گرفته و در طول آن است و مراد از آن، سرپرستى و اداره نظام اسلامى و نظارت بر اجراى احكام الهى است.
ولايت فقيه، از دو راه عقل و روايات ثابت مى‌شود. عقل انسان حكم مى‌كند كه زمام حكومت اسلامى و اجراى احكام دينى بايد در دست اسلام شناسى مدبّر، آگاه و متّقى باشد و چنين فردى جز فقيه عادل، كس ديگرى نمى‌باشد.
همچنين در روايت مقبوله عمر بن حنظله، فقيه عادل بطور كلى و عمومى از طرف امام معصوم (ع) به عنوان حاكم جعل شده و اين روايت منصب ولايت را براى فقها، قرار داده است.
همچنين روايت «اللَّهُمَّ ارْحَمْ خُلَفايى‌»، «الْفُقَهاءُ حُصُونُ الْاسْلامِ» و «امناء الرّسل» بر اين نكته دلالت دارد كه خلفاى رسول خدا (ص) فقهاى عادل و واجد شرايطى هستند كه حفاظت و نگهبانى از تمامى احكام اسلامى به آنان سپرده شده و هر آنچه برعهده پيامبران بوده، بر عهده آنان مى‌باشد. كه اين روايات به خوبى بر مسأله ولايت فقيه دلالت دارند.
پرسش‌ ١- معناى لغوى و اصطلاحى «فقيه» را بيان كنيد.
٢- ولايتِ فقيهِ عادل از ديدگاه عقل چگونه اثبات مى‌گردد؟
٣- دلالت مقبوله عمر بن حنظله بر ولايت و حكومت فقها را شرح دهيد.
٤- روايت «الفقهاء حصون الاسلام» به چه كيفيت مورد استناد قرار مى‌گيرد؟
٥- روايت «الفقهاء امناء الرسل» از كيست و شامل چه افرادى مى‌شود؟