واژه «فقيه» در لغت به معناى كسى است كه فهمى عميق و دقيق دارد و از ريشه فقه گرفته شده كه به معناى غلبه علم و فهم و ادراك نسبت به چيزى است. «١» و در اصطلاح «فقيه» به كسى گفته مى‌شود كه بتواند احكام شرعى را از قرآن و روايات معصومين استنباط و استخراج كند.
ماهيت ولايت فقيه‌ ولايت فقيه يك نوع ولايت تشريعى است كه از ناحيه خداوند وضع مى‌شود. و مراد از اين نوع ولايت، سرپرستى امور مسلمانان و نظارت بر اجراى احكام اسلام و اداره كشور اسلامى است و قيد «تشريعى» كه به دنبال آن آورده شده، در مقابل «ولايت تكوينى» است.
در حقيقت ولايت فقيه از ولايت امام (ع) و آن، از ولايت رسول خدا (ص) و آن هم از ولايت خدا سرچشمه مى‌گيرد. به تعبير ديگر، اين ولايتها در طول هم بوده و ولايت خدا اساس و ركن اصلى براى ولايت در مراحل پايين‌تر است.
ادله ولايت فقيه‌ «ولايت فقيه» هم از راه عقل و هم از راه روايات ثابت مى‌شود.
١- از راه عقل‌ از آنجا كه در زمان غيبت، دسترسى به امام معصوم (ع) امكان‌پذير نيست و تشكيل حكومت هم ضرورى است، بنابراين بايد فردى ولايت و حكومت را بر عهده گيرد، بدين منظور سه راه پيش رو داريم؛ يا اينكه ولايت غير فقيه يا فقيه غير عادل و يا آنكه «ولايت فقيهِ عادل» را قبول كنيم.
عقل هر انسانى حكم مى‌كند كه غير فقيه (انسان عادى) و غير عادل شايسته ولايت و حكومت ندارند. چرا كه براى تشكيل حكومت اسلامى و اجراى احكام دين، بايد فردى‌