علل و زمينه هاى پيدايش جنبش اخوان‌ جستجو وكنكاش در اوضاع اجتماعى و سياسى مصر پس از جنگ جهانى اوّل، علل پيدايش نهضت اخوان المسلمين را آشكار مى‌سازد. اگر چه اين عوامل متعدد و مختلفند، امّا مهمترين آنها عبارتند از:
الف- ضعف دينى: حسن البنا در رساله «نحو النور» (به سوى روشنايى) كه براى سران كشورهاى عربى ارسال كرد، شهوترانى، هرزگى، فساد اخلاق، روى گرداندن از فضايل معنوى، كشمكشهاى مغرضانه سياسى «١»، فردى و مذهبى، غرب زدگى، ناتوانى رهبرى سياسى در اداره امور جامعه و ... را از عوامل بدبختى مردم مصر بر شمرد. علاوه بر آن، ترويج انديشه جدايى دين از سياست (سكولاريسم يا عَلْمانيّت) «٢» كه پس از الغاى خلافت عثمانى در (تركيه فعلى) بيش از گذشته در كشورهاى اسلامى و بويژه مصر تأثير گذاشت، و نيز تلاش فرهنگى مطبوعات مصر مبنى بر ضرورت بازگشت به «عصر فرعونى» «٣» براى نيل به توسعه و پيشرفت، باعث كنار گذاشته شدن دين از زندگى مردم گرديد. مجموعه اين عوامل كه از آن تحت عنوان «ضعف دينى» ياد مى شد، يكى از انگيزه‌هاى مؤثر در تشكيل نهضت اخوان المسلمين بود. «٤» ب- سلطه بيگانگان: عامل ديگر در شكل گيرى اخوان المسلمين به سلطه شصت ساله انگليسيها بر مصر برمى گردد. حتّى انقلاب ١٢٩٨ ه. ش./ ١٩١٩ م. مصريها عليه انگليسيها به علت دودستگى آزاديخواهان و نيز سركوب شديد انگليس، نتوانست آنان را از مصر براند. در نتيجه سلطه استعمارگر پير بر مصر ادامه يافت. حسن البنا در كتاب خاطراتش به طرز جالبى به اين موضوع اشاره مى‌كند:
«شهر اسماعيليه الهامات عجيبى در دل بر مى‌انگيخت‌ها! اين پادگانهاى انگليسى ...