جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٧٧
درس هفتم: نهضت اسلامى در افغانستان افغانستان امروزى تا پايان حكومت نادرشاه افشار جزوِ ايران بود. از اين رو، تاريخ آن نيز تا زمانِ مرگ نادر، با تاريخ ايران يكى است. با مرگ نادرشاه يكى از سردارانش به نام «احمد خان ابدالى پشتويى» حكومت مستقلى از اقوام مختلف افغانى تشكيل داد. اما جانشين احمد خان ابدالى معروف به «احمد شاه درّانى» در حفظ حكومت متمركزى كه او تأسيس كرد، ناتوان بود و از اين رو كشور دچار هرج و مرج و برادر كشى شد.
با مرگ احمدشاه درّانى فصل ديگرى در تاريخ افغانستان آغاز گرديد. از آن پس وقايع مهمّى در افغانستان روى داد كه تصرف افغانستان توسط انگليس و تشكيل حكومتهاى وابسته در آن (از ١٢١٧ ه. ش. به بعد)، جدا شدن رسمى افغانستان از ايران توسط انگليس و نيز حكومت محلّى وابسته «١» (١٢٣٦ ه. ش.) كسب استقلال افغانستان در پى مبارزات مردم و مقاومت برخى از دولتهاى مستقلِ بخشهايى از افغانستان (١٢٩٨ ه. ش.) از مهمترين اين وقايع به شمار مىروند.
از ديگر وقايع مهم مى توان به اعلام حكومت جمهورى از سوى «محمد داوودخان» (١٣٥٢ ه. ش.) كودتا و تشكيل حكومت كمونيستى (١٣٥٧ ه. ش.) تجاوز شوروى سابق به افغانستان و آغاز مبارزات مردم آن كشور (١٣٥٨ ه. ش.)، خروج نيروهاى روسى و پيروزى مردم افغانستان در دفع تجاوز روسها (١٣٦٨ ه. ش.)، درگيرى بين مجاهدين افغانى بر سر تصاحب قدرت برتر اشاره كرد. «٢»