٣- زوال خلافت اسلامى «١» ٤- بدرفتارى غير مسلمانان با مسلمانان‌ «سيد جمال الدين اسد آبادى» و «سيد احمد خان» از بزرگترين رهبران فكرى و سياسى مسلمانان هند به شمار مى‌روند. سيد احمد خان در آغاز به توانايى مسلمانان براى جبران عقب ماندگى ونجات كشور از سلطه انگليس ايمان داشت، امّا بعدها منكر اين توانايى شد وتنها راه نجات مسلمانان را پذيرش مطلق فرهنگ غربى معرفى كرد. «٢» در عوض سيد جمال الدين راه رستگارى و رهايى مسلمانان از عقب ماندگى و حاكميت اجانب را در بازگشت به سلف صالح و بيرون راندن استعمارگران از كشور اسلامى، از طريق وحدت و ايمان اسلامى مى‌دانست. «٣» مهمترين ثمره جنبش ضداستعمارى شبه قاره هند، كسب استقلال آن از سلطه ١٢٩ ساله «٤» انگليسيها بود. بخش مهمى از استقلال شبه قاره هند مديون فداكاريهاى مسلمين است، زيرا مسلمانان سلطه انگليس بر شبه قاره هند را هيچ گاه به رسميت نشناختند و هرگز خود را با ارزشهاى فرهنگ غربى هماهنگ نساختند. بلكه با جنگ (مانند جنگ ١٢١٠ ه. ش./ ١٨٣١ م.) و شورش (در سال ١٢٣٦ ه. ش./ ١٨٥٧ م.) و با حفظ ارزشهاى اسلامى از طريق عدم همكارى با اجانب، در جهت كسب استقلال شبه قاره هند، به هندوها تحت رهبرى گاندى و نهرو، مدد رساندند. «٥» پاكستان‌ جنبشها و نهضت‌هاى سياسى اسلام معاصر ١٣٨ مالزى ص : ١٣٧ همزمان با تلاش مسلمانها به منظور استقلال هند، جنبش اسلامى ديگرى براى‌