يك سو با اعطاى هر گونه امتياز جديد به دول بيگانه مخالفت ورزيد و از سوى ديگر قانون ملّى شدن صنعت نفت ايران در اسفند ١٣٢٩ خورشيدى به تصويب مجلس شانزدهم رسيد. متعاقب آن مصدق به‌پيشنهاد مجلس و به‌پشتيبانى مردم و روحانيت براى اجراى اين قانون به نخست‌وزيرى (ارديبهشت ١٣٣٠ ه. ش.) دست يافت. مصدق در ٢٥ تير ١٣٣١ ه. ش. به علت عدم موافقت شاه به واگذارى پست وزارت جنگ به او، استعفا داد. «١» در پى استعفاى دكتر مصدق، پيشنهاد شاه مبنى‌بر اعطاى پست نخست‌وزيرى به قوام در تاريخ ٢٦ تير ١٣٣١ ه. ش. به تصويب مجلس رسيد. از اين رو آيت الله كاشانى در تاريخ ٢٩ تير ١٣٣١ ه. ش. به منظور ادامه روند ملّى شدن صنعت نفت و به جهت مقابله با خطمشى استبدادى قوام، تهديد كرد چنانچه قوام ظرف ٢٤ ساعت آينده از نخست‌وزيرى كناره‌گيرى نكند، خود و هوادارانش كفن پوشيده و به نشانه اعتراض به خيابانها خواهند آمد. روز بعد (٣٠ تير) مردم به خيابانها آمدند، بخشى از تظاهر كنندگان به سوى كاخ سعدآباد رفتند، مردم همدان و كرمانشاه به سوى تهران حركت كردند، در نتيجه شاه ناچار شد، قوام را از نخست وزيرى عزل كند. در پى آن مصدق به پيشنهاد شاه و تصويب مجلس مجدداً به نخست‌وزيرى رس جنبشها و نهضت‌هاى سياسى اسلام معاصر ٥٣ تداوم نهضت اسلامى عراق در دهه ٣٠ و ٤٠ هجرى شمسى ص : ٥٢ يد. بدينسان قيام اسلامى ٣٠ تير با تلفات اندك به پيروزى نائل آمد. «٢» رهبرى قيام ٣٠ تير ١٣٣١ ه. ش. با سيد ابوالقاسم كاشانى بود. وى و پدرش از رهبران انقلاب ضد انگليسى ١٢٩٩ ه. ش./ ١٩٢٠ م. عراق نيز بودند. كاشانى بعد از شهريور ١٣٢٠ ه. ش. وارد صحنه سياسى ايران شد. از آن پس به علت مخالفت با استبداد داخلى (شاه) و استعمار خارجى (انگليس) بارها به حبس و تبعيد رفت. وى بعد از بازگشت از تبعيد هيجده ماهه لبنان با تشكيل اجتماعات سياسى، صدور اعلاميه‌ها، ايراد سخنرانيها، رهبرى جناح مذهبى قيام ملّى شدن صنعت نفت ايران را بر عهده گرفت، سرانجام در پى مساعى او و تعدادى از نمايندگان به رهبرى دكتر مصدق، صنعت‌