نخستين واقعه‌اى كه انبار باروت نارضايتى مردم را شعله ور كرد، انتشار عكسى از مسيو نوز بلژيكى رئيس گمركات بود كه از او در لباس روحانيت و در حالت مستى و رقص گرفته شده بود.
مردم معترض، بانك استقراضى روس در ايران را كه حامى مسيو نوز بود ويران كردند. بعد از آن چند تن كه در اعتراض به چوب زدن دو تاجر قند تجمع كرده بودند، از سوى حاكم تهران (علاءالدوله) شهيد شدند. در اعتراض به اين وقايع تعدادى از روحانيون در حرم شاه عبدالعظيم به تاريخ ١٩ دى ١٢٨٤ خورشيدى متحصن شدند.
حاصل اين تحصن يك ماهه، عزل علاءالدوله و وعده تأسيس عدالت‌خانه دولتى از سوى شاه بود. اما اقدامات بعدى عين الدوله مانند طفره رفتن از تأسيس عدالت خانه، تبعيد برخى از سران نهضت، دستور كشتنِ حدود صد نفر از مردم معترض به شهادتِ طلبه سيد عبدالحميد و ... زمينه مهاجرت علما به قم و تحصن عده‌اى از مردم در سفارت انگليس را در سال ١٢٨٥ خورشيدى فراهم آورد. «١» متعاقب آن شاه ناچار به قبول خواسته‌هاى مهاجرين و متحصنين (مانند عزل عين الدوله و تأسيس مجلس) شد. شاه دو روز بعد در پى ادامه بست‌نشينى و تحصن، دستور تشكيل مجلس شوراى اسلامى «٢» (فرمان مشروطيت) را صادر كرد. «٣» رهبرى انقلابى كه به مشروطه انجاميد، با روحانيت داخل و خارج از كشور بود. در داخل كشور آيت‌اللّه سيد عبدالله بهبهانى و آيت‌الله سيد محمد طباطبايى (معروف به سيدين) و آيت الله شيخ فضل الله نورى در صدر نهضت مشروطه قرار داشتند. اما پس از تهيه و اقتباس قانون اساسى ايران از قوانين كشورهاى غربى توسط فرزندان مشيرالدوله، شيخ فضل الله نورى خطر حاكميت ليبرالها را قريب الوقوع ديد، در نتيجه پس از آن خواهان مشروطه مشروعه شد، در حالى كه عده‌اى از روحانيون بر دفاع از