بلكه بازگشت به اسلام راستين، ترويج زبان عربى، توقف تبليغات ضد اخلاقى، بسط تعليمات مذهبى در مدارس، فراهم شدن توليد مواد غذايى حلال، گسترش اخلاق اسلامى و هدف آن نيز تشكيل حكومت دلخواه بر مبناى خواست اكثريت مسلمان است. «١» طلايه داران حركت اسلامى‌ مبارزه با سلطه تزاريسم و كمونيس جنبشها و نهضت‌هاى سياسى اسلام معاصر ١٣٢ پاكستان ص : ١٣٢ م و نيز پيكار با اسلام زدايى تزارها و دين زدايى كمونيستها، به منظور نيل به اهدافى چون برپا نمودن حركت مستقل و پياده كردن احكام اسلامى به دست مردانى مجاهد رهبرى شد. يكى از برجسته ترين رهبران نهضت مقاومت مسلمانان شمال قفقاز عليه استعمار روسيه، «شيخ شامل داغستانى» است. او شاگرد علمايى چون شيخ محمد افندى و شيخ منصور به شمار مى‌رفت كه پيش از شيخ شامل عليه استعمار روسيه قد علم كرده بودند. شيخ شامل حكومتى را بر اساس شريعت اسلامى تشكيل داد. اين حكومت بر پايه وجوه زكات، خمس و غنايم جنگى اداره مى شد، و تصميم گيرى در آن از سوى يك كميسيون مشورتى مركب از علما و ريش سفيدان انجام مى‌گرفت. «٢» شيخ شامل به مدت سى و پنج سال در مقابل توسعه طلبى وتجاوز ارضى امپراتورى روسيه به منطقه قفقاز، مقاومت كرد، و سرانجام به علت فقدان سلاح، تجهيزات و تعداد كم نفرات جنگجو شكست خورد. پس از او رهبرى قيام ضد استعمارىِ مردم قفقاز توسط «شيخ نجم الدين» ادامه يافت. «٣» «سيد رضا عليزاده» يكى از رهبران حركت اسلامى آسياى مركزى محسوب مى‌شود. او سازمانى مركب از ٧٢ نفر با انگيزه تبليغ و ترويج دين و مبارزه با سلطه انگليسيها در افغانستان و پيكار با دين زدايى كمونيستهاى شوروى سابق در شهر سمرقندِ