سلطه و استعمار غربى بود. نطفه اين قيام با تصرف بصره در نخستين سال شروع جنگ جهانى اول بسته شد. امّا اشغال بغداد در سال ١٩١٧ م./ ١٢٩٦ ه. ش. عدم وفاى به عهد انگليس مبنى بر اعطاى استقلال به عراق پس از جنگ جهانى اوّل و تحت الحمايه كردن عراق طى يك رفراندوم فرمايشى، تثبيت نظام قيمومت انگليس بر عراق در «كنفرانس سان ريمو» «١» و بويژه فتواى آيت الله محمد تقى شيرازى مبنى بر اين كه «هيچ كس جز مسلمانان حق ندارد بر مسلمانان حكومت كند.» زمينه‌هاى تدريجى قيام مذكور را عليه انگليس فراهم آورد. «٢» هدف مردم عراق از قيام عليه انگليس، رهايى از سلطه، تحت الحمايگى و قيمومت آن كشور بود. به همين جهت عليرغم ستمها و ظلمهاى امپراتورى عثمانى نسبت به عراقيها، هنگامى كه بصره به اشغال انگليسى‌ها در آمد، عراقيها در كنار عثمانيها عليه قواى انگليسى وارد جنگ شدند. همچنين با اعلام تحت الحمايگى عراق از سوى انگليس و بخصوص بعد از تصميم كنفرانس سان ريمو مبنى بر لزوم قيمومت انگليس بر عراق، شورشهاى گسترده‌اى عليه انگليسى‌ها در عراق صورت گرفت. «٣» رهبرى سلسله قيامهاى دهه دوم قرن جارى ميلادى و قيام ١٩٢٠ م. عراق با روحانيت و بويژه با آيت الله محمد تقى شيرازى مرجع بزرگ شيعيان بود؛ زيرا بر اساس فتاوى ايشان مردم در جهاد عمومى عليه انگليس در زمان اشغال بصره شركت كردند، و درپايان جنگ جهانى اوّل از شكت در رفراندوم انگليسى در تأييد و تثبيت تحت الحمايگى عراق خوددارى ورزيدند، و همچنين به دستور معظم‌له «كميته حيدرى» مركب از روحانيون براى هدايت انقلاب مسلحانه ضد انگليسى تشكيل شد. با فوت وى قيام از سوى مرجع بعدى يعنى «آيت‌الله فتح‌الله اصفهانى» معروف به «شيخ الشريعه» تداوم يافت. «٤»