جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٣١
جنبش سنوسى به علت ويژگيهايى چون وحدتگرايى، انعطافپذيرى و مداراگرى (بر خلاف وهابيت) از همان آغاز طرفدارانى بسيار يافت و به فاصله اندكى الهامبخش جنبش مهدى سودانى گرديد. همچنين بعلت ويژگيهاى فوق به رغم كاهش جنبه ضداستعمارى تا امروز به حيات خود ادامه داده و ريشه عميقى در شمال آفريقا پيدا نموده است. «١» ٦- جنبش مهدى سودانى جنبش مهدى سودانى توسط «شيخ محمداحمد عبدالله» معروف به «محمدالمهدى» يا «محمد احمد سودانى» در كشور سودان شكل گرفت. اين جنبش داراى دو وجه مشترك با ساير جنبشهاى اسلامى گذشته بود: اول اين كه جنبش مهدى سودانى نيز با هدف مبارزه با انحطاط و استبداد داخلى مسلمانان و به منظور قيام عليه هجوم استعمار خارجى به وجود آمد. دوم اين كه اين جنبش همانند جنبشهاى اسلامى ديگر متأثر از نهضتهاى گذشته اسلامى و بويژه جنبش سِنوسيه و سَلَفيه بود. «٢» جنبش مهدى گرايان براى تحقق اهدافى كه بر اساس آن به وجود آمده بود، با گردآوردن سربازانى از مردم تهيدست كه از ظلم سربازان انگليسى، مصرى و اشراف سودانى به تنگ آمده بودند، بارها قواى انگليسى را شكست داد و سرانجام پس از پيروزى مهم و تاريخى بر قواى انگليسى و كشته شدن ژنرال گوردن و سربازان انگليسى كه موجب عزادار شدن ملكه ويكتوريا شد، و نيز پس از تصرف شهر خارطوم (پايتخت فعلى سودان) دولت انقلابى خود را در سال ١٢٦٤ ه. ش. تشكيل دادند كه تا سال ١٢٧٨ ه. ش. به حيات خود ادامه داد. «٣»