فصل چهارم: رهبرى و مرجعيت‌ بخش اوّل: ولايت فقيه و مرجعيت‌ مفهوم اجتهاد و فقاهت وجايگاه آن‌ واژه اجتهاد كه در لغت به معناى كوشش وجديت در هر كارى مى‌باشد در اصطلاح فقهى، عبارت است از: «كوشش براى بدست آوردن احكام شرعى از طريق ادله اجتهادى: كتاب، سنت، اجماع و عقل.» اما فقاهت، در لغت به معناى دانستن و بصيرت است و در اصطلاح فقهى، عبارت است از: «علم به احكام شرعيه از راه ادله تفصيلى آن.» بنابراين، فقاهت، اثر و نتيجه اجتهاد خواهد بود، به اين معنا كه پس از اجتهاد و پيگيرى در معرفت به احكام شرعى مرحله فقاهت كه دانستن از روى دليل شرعى است فرا مى‌رسد. «١» اجتهاد قوه محركى است كه سيستم قانونگذارى اسلام را در هر زمان همگام با نيازهاى روزافزون انسان در جنبه هاى مختلف زندگى پيش مى‌برد. اجتهاد، دانش فقه را كه براستى علم زندگى است پوياتر كرده، موجب پرتوافكنى فقه در تمام زواياى حيات مادى و معنوى انسان و رفع نيازهاى او مى‌شود.
اجتهاد در طول تاريخ فقه شيعه، روشى مشروع و مقبول نزد عالمان و فقيهان دينى بوده و آنان با بهره گيرى از دانشهاى لازم براى اجتهاد به استنباط احكام شرعى مى‌پرداختند.
در زمان ائمه عليهم السلام گاه عناصرى از ميان شاگردان ممتاز آنان از سوى آن بزرگواران عهده‌دار منصب افتا مى‌شدند و در چارچوب اصول كلى القا شده از سوى پيشوايان معصوم عليهم السلام‌