فصل سوم: ولى فقيه‌ بخش اوّل: ويژگيها ويژگيهاى ولى فقيه در متون اسلامى‌ براى دستيابى به جامعه آرمانى و مقدسى كه در انديشه سياسى اسلام ناب ترسيم شده، و نيز براى استقرار حكومت الهى در زمين از راه اجراى فرامين حياتبخش او، و همچنين براى گسترش عدل و داد و فراهم كردن زمينه‌هاى رشد و شكوفايى استعدادهاى انسانها در سايه قوانين اسلام، بايد زمامدارى شايسته، مدير، مدبر و برخوردار از همه صفات و ويژگيهاى لازم براى رهبرى جامعه اسلامى، در رأس حكومت اسلامى قرار گيرد تا بتواند اهداف تعيين شده را تحقق بخشد. چنانكه حضرت على عليه السلام فرمود:
«آگاه باش! برترين بندگان نزد خداوند پيشواى عادل و دادگسترى است كه خود هدايت يافته‌باشد و ديگران را هدايت كند، سنت معلومى را برپا دارد و بدعت مجهولى را بميراند. بدترين مردم نزد پروردگار، پيشواى ستمگرى است كه خود گمراه است و مردم هم به‌وسيله او گمراه شوند، سنتهاى پسنديده را از بين برد، و بدعتهاى متروك را زنده كند. «١» صاحبنظران اسلامى با استفاده از قرآن و روايات، همچنين سيره عملى پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه معصومين عليهم السلام بويژه حضرت امير مؤمنان على عليه السلام در دوران حكومتش، صفات، شرايط و ويژگيهاى زيادى را براى حاكم اسلامى و ولى فقيه لازم و ضرورى دانسته، و بر آنها تأكيد ورزيده‌اند، «٢» كه مهمترين آنها عبارتند از: اسلام و ايمان، فقاهت و اجتهاد، عدالت، تقوا و