اخلاق در کلام معصومین - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢١٠ - معناي توکّل

معناي توکّل

عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ فِي حَدِيثٍ مَرْفُوعٍ إِلَى النَّبِيِّ[ قَالَ: جَاءَ جَبْرَئِيلُ إِلَى النَّبِي[. فَقَالَ: وَ مَا التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ؟ فَقَالَ: الْعِلْمُ بِأَنَّ الْمَخْلُوقَ لَا يَضُرُّ وَ لَا يَنْفَعُ وَ لَا يُعْطِي وَ لَا يَمْنَعُ وَ اسْتِعْمَالُ الْيَأْسِ مِنَ الْخَلْقِ؛ فَإِذَا كَانَ الْعَبْدُ كَذَلِكَ لَمْ يَعْمَلْ لِأَحَدٍ سِوَى اللَّهِ، وَ لَمْ يَرْجُ وَ لَمْ يَخَفْ سِوَى اللَّهِ، وَ لَمْ يَطْمَعْ فِي أَحَدٍ سِوَى‌ اللَّهِ‌ فَهَذَا هُوَ التَّوَكُّلُ‌.١

جبرئيل٧ نزد پيامبر[ آمد. پيامبر اكرم[ سؤال كرد: توكّل بر خدا يعنى چه و چگونه است؟ جبرئيل٧ گفت: توكّل يعنى يقين داشتن به اينكه مخلوق نه قدرت زيان رساندن و نه قدرت سود رساندن دارد. نه چيزى مي دهد و نه از چيزى جلوگيرى مي كند، و بطور كلى از مخلوق مايوس شده و هيچ اميدى به آنها نداشته باشى؛ و هنگامى كه انسان چنين حالتى پيدا كرد تمام كارهايش براى خدا خواهد بود و هيچ عملى را براى غير او انجام نمي دهد و به غير او اميدوار نمي شود و از غير او نمي ترسد و چشم طمع به غير او ندارد. اين، توكّل است.

[١] معاني الاخبار، ص ٢٦١