(وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَى بِإِذْنِي وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ).[١]

اِین آِیۀ شرِیفه از شاهکارهاِی قرآن کرِیم در کِیفِیّت تبِیِین معرفت توحِید و شناخت اراده و مشِیّت ذات حق، و سرِیان آن در تعِیّنات خارجِیّه است.

در اِین آِیۀ شرِیفه کِیفِیّت متفاوت فعل حضرت مسِیح علِیهالسّلام در أشکال مختلفه و صور مادِّی و معنوِی بِیان شده است، از ِیک طرف مجسّمۀ حِیوانِی را که از گل مِی‌آفرِیند و از طرف دِیگر نفخه‌اِی را که در آن مجسّمه مِی‌دمد که آن نِیز به صورت ظاهرِیک فعل ظاهرِی است،[٢] و صورت دِیگر مسئلۀ شفا دادن کور مادرزاد و پِیسِی است که البتّه به اراده و خواست باطنِی محقّق مِی‌شود، و نِیز قضِیّۀ زنده کردن مردگان که صرفاً با قصد و نِیّت پِیامبر الهِی صورت خارجِی پِیدا مِی‌کند.

در تمام اِین موارد آن نکتۀ اساسِی و محورِی در انجام و تحقّق اِین امور همان اراده و خواست خداِی متعال است، که بدون آن هِیچ امرِی محقّق نخواهد شد.

در مکتب توحِید و قرآن بِین ساختن و پرداختن ِیک مجسمۀ پرنده از گِل ـکه

[١]. سوره مائده (٥) آِیه ١١٠. معاد شناسِی، ج ٥، ص ٣٠٧:

«(ِیاد بِیاور نعمت‌هاِیِی را که من بر تو و بر مادرت دادم...) در آن زمانِی که تو از گِل مثل صورت پرنده‌اِی مِی‌ساختِی به إذن من، و پس از آن در او مِی‌دمِیدِی و بدِین جهت آن گِل دمِیدهشده به إذن من به صورت پرنده‌اِی به پرواز درمِی‌آمد؛ و کور مادرزادِی که چشم‌هاِی او به‌کلِّی محو بود و کسِی که به مرض پِیسِی مبتلا بود، به إذن من شفا مِی‌دادِی؛ و در آن زمانِی که مردگان را به إذن من از مِیان قبورشان زنده مِی‌کردِی؛ و در آن زمانِی که براِی بنِی‌اسرائِیل از آِیات و بِیّنات آوردِی و آنان قصد سوء نسبت به تو داشتند، من آنها را از گزندرسانِیدن به تو باز داشتم!»

[٢]. محتمل بلکه قرِیب به علم اِین است که منظور از نفخ در آِیۀ شرِیفه، همان نفخ در آِیه: (وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي) باشد، که مسلّم در اِینجا به معناِی ظاهرِی آن ِیعنِی دمِیدن با دهان نِیست، بلکه نفْسِ ارادۀ نفْس ولِیّ خدا در اِیجاد عِین خارجِی است.