افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٤٨٤ - مدّعاِی صاحب مقاله در کِیفِیّت تأثِیر قوّۀ خِیال پِیامبر در مسئلۀ وحِی

اِین است درک فلسفِی از وحِی، که البتّه با درک عامِیانۀ آن فاصله‌ها دارد! همچون «مِیز» فِیزِیکدان‌ها که به قول استانلِی ادِینگتون فِیزِیکدان انگلِیسِی، با مِیز عامّه فاصله‌ها دارد؛ مِیز عامّه سخت و صلب و بِی‌رخنه است، امّا همان مِیز از چشم فِیزِیکدان‌ها پر از خلأ است و چِیزِی است از جنس ابرهاِی الکترونِی که آن ابرها هم حدود معِینِی ندارند و فقط از احتمال کمتر و بِیشتر وجودشان در اِینجا و آنجا مِی‌توان سخن گفت، و چون ارّه‌اِی در مِیزِی چوبِین فرو رود، ابرِی است که با ابر دِیگرِی درمِی‌پِیچد و.... همِین‌طور است قصّۀ فرشتگان براِی عوام و خواص.

در خبرها آمده است که جبرائِیل ششصد بال ِیا ششصد هزار بال دارد و پِیامبر در معراج او را به همِین صورت مشاهده کرد. قرآن هم مِی‌گوِید:

(أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ)؛[١] «فرشتگان دو باله و سه باله و چهار باله» (سورۀ فاطر)

عموم مفسّران و عامّۀ مقلّدانشان اِین گفته‌ها را به معناِی ساده و آشکار آن فهمِیده‌اند و حقِیقتاً فرشتگان را پرنده‌هاِیِی بالدار پنداشته‌اند که مِیان زمِین و آسمان‌ها در پرِیدن‌اند.

در اِین مِیان، امام فخر رازِی مفسر و متکلّم (قرن ششم هجرِی) با احتِیاط و ترس، مِی‌نوِیسد که:

«شاِید غرض از بال، نِیروها و کارکردهاِی مختلف فرشتگان باشد؛ چون رزق‌رسانِی و جان‌ستانِی و....»

و وقتِی نوبت به صاحب المِیزان مِی‌رسد، اِین رأِی آشکار و دلِیرانه‌تر بِیان مِی‌شود و او با به مِیان کشِیدن ِیک نظرِیّۀ زبانِیـتفسِیرِی، صرِیحاً مِی‌نوِیسد که: «فرشتگان از جنس اجسام نِیستند تا بال داشته باشند؛ بلکه منظور از بال، همان غاِیت و غرضِی است که بر بال مترتّب است، ِیعنِی خدماتِی که مِی‌دهند و نقش‌هاِیِی که اِیفا مِی‌کنند.»

[١]. سوره فاطر (٣٥) آِیه ١.