مقابل سنّتِی بگذارِیم، و ائمّۀ ما همه در حدود بِیش از ِیک‌هزار و دوِیست سال قبل در اِین جهان مِی‌زِیستند، و امام زمان علِیهالسّلام نِیز که هم‌اکنون حِیّ و عهده‌دار منصب ولاِیت و خلافت مِی‌باشند، رواِیت و حدِیثِی را در اِین مورد نفرموده‌اند و در غِیبت از دِیدگان و انظار بشر بسر مِی‌برند.

و اگر منظور آن است که دِیدگاه اهل فضل و دانش نسبت به آن رواِیات و آثار باقِی‌مانده از پِیشواِیان، دِیدگاهِی سنّتِی است، ِیعنِی آنچه را که از احادِیث و اخبار و آثار معصومِین علِیهمالسّلام در مسئلۀ وحِی و قرآن و نبوّت و امامت و غِیره، مردم زمان حضرات مِی‌فهمِیدند، همان را امروزه فضلا و علماِی ما ادراک مِی‌کنند و تغِیِیر و تحوّلِی در مفهوم و مفاد آن احادِیث در زمان اخِیر رخ نداده است، و همان احساسِی را که مردم زمان ائمّه از بِیانات اِیشان داشتند همان را مردم امروز دارند، و به همان روشِی که در مورد نصوص و ظواهر در آن زمان عمل مِی‌شده امروزه به همان روش و سنّت عمل مِی‌شود، و آن احساسِی را که فرد در مواجهه با آثار وحِی، چون قرآن کرِیم و رواِیات رسول اکرم و احادِیث ائمّه معصومِین سلام الله علِیهم اجمعِین در خود مِی‌ِیافت و خود را موظّف و مکلّف به متابعت از آن مِی‌دِید، امروزه نِیز همان احساس نسبت به ِیافته‌ها و مدرکات و قطعِیّات و ظنِّیات وجود دارد و مطابق با همان ارتکاز به آنها ترتِیب اثر داده است؛ مگر با همان روش و سِیره به سخنان و نوشتار شما توجّه نمِی‌شود؟ آِیا مضامِین قطعِیّه در زمان گذشته با زمان حال فرق کرده است؟ و ِیا نصوص و ظواهر به‌واسطۀ مرور زمان، جاِی خود را عوض کرده‌اند؟ و ِیا برداشت ِیقِینِی به‌جاِی برداشت حدسِی نشسته است؟ و آِیا قوانِین محاوره و گفتگو و دِیالوگ تفهِیم و تفهّم دگرگون شده است؟ که اگر چنِین است، حتِّی برداشت مفاهِیم از گفتار خود شما نِیز ناممکن خواهد بود، زِیرا آن هم مشمول همِین تغِیِیر و تحوّل است.

بنابراِین اگر مقصود شما از سنّتِی بودن رواِیات، قدمت آنها است و بدِین لحاظ قابل اعتماد و تمسّک نِیست، که اِین سخن در نهاِیت سخافت و عبثِیّت است؛ زِیرا بسِیارِی از آثار و کتب، چه در بِین مسلمِین و چه در بِین ساِیر ادِیان همه در