افق وحِی - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٤٤ - عدم مشابهت حقاِیق وحِیانِی با واردات ذهنِیّۀ شعراء

و زحماتِی دچار گشته و براِی عرضۀ متاع خوِیش به بازار ادب و معرفت، چه مشقّت‌ها که متحمّل شده است!

روزِی در خدمت مرحوم والد ـقدّس الله سرّهـ صحبت از شعر و ادب از شعراِی مختلف و اُدباِی مشهور بود و در ضمن کلام، سخنِی از غزل معروف علاّمه طباطبائِی ـرضوان الله علِیهـ رفت که فرموده است:

تا آخر؛ و در شرح و بِیان ابِیات مطالبِی نغز بِیان مِی‌فرمودند، آنگاه به حقِیر ملتفت شده و غزلِی از ِیکِی از علماِی مشهور را قرائت کردند و فرمودند: فلانِی، به نظر تو اِین غزل چگونه است؟

عرض کردم: آنچه در اِین غزل مشهود است فقط مونتاژ و سرهم‌بندِیِ ِیک سرِی مطالب، بدون هِیچ بهره از حقِیقت معانِی عرفانِی و ارتباط الهامِی!

اِیشان تبسّمِی کردند و پاسخِی ندادند.

عدم مشابهت حقاِیق وحِیانِی با واردات ذهنِیّۀ شعراء

بنابراِین تشبِیه حقاِیق وحِیانِی به واردات ذهنِیّۀ شعراء و معانِی متصوّرۀ بلغاء،[١] جدّاً سفِیهانه و نابه‌جا است! گرچه دقّت و تأمّل در اشعار بسِیارِی از شعراِی نامدار و فصحاءِ عالِیمقدار چون: سعدِی شِیرازِی و حکِیم سنائِی غزنوِی و حکِیم قاآنِی و دِیگران، به‌خصوص اشعار نغز و آبدار شِیخ اجل، تردِیدِی باقِی نمِی‌گذارد که آنان از وجود قرِیحه و ذوق و لطافت سبک و سِیاقِی وِیژه برخوردار بودند که دِیگران از افراد ِیا بِی‌نصِیب و ِیا کم‌نصِیب بودند؛ و به‌واسطۀ همِین قرِیحۀ خدادادِی، در مقام فصاحت و بلاغت بر دِیگران پِیشِی گرفته‌اند و سخنان و اشعار اِیشان از لطف و ظرافت و لطافت خاصِّی برخوردار مِی‌باشد، و از اِین لحاظ موجب تأثِیر بِیشتر و افادۀ افزون‌تر

[١]. جهت اطّلاع بر اِین تشبِیهات رجوع شود به بسط تجربۀ نبوِی، ص ٧، ذِیل عبارت: «مولوِی هم با نازک‌اندِیشِی تمام و با برخوردارِی از تخِیّلِی چالاک و فرهِیخته...».