ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٩ - وجه تشابه
جنبههاى زندگى مىبرند، آن را ايجاد كردند.
امّا در موارد مربوط به امور خارجى، حزب شاس از مواضع سياسى آشكار و ثابتى برخوردار نيست و مواضع اين حزب بر اساس منافع مالى تغيير پيدا مىكند و با وجود اينكه اين حزب مدّعى است سرزمين اسرائيل، بر اساس «تورات»، تابع مردم اسرائيل است، با اين حال مخالف عقبنشينى از كرانه غربى و «غزّه» است و تشويق به اسكان يهوديان در اين مناطق مىكند و اين در حالى است كه رهبر حزب، برتس، در هنگام تأسيس اين حزب، با پيروى از نصّ توراتى هر كس روحى از مردم اسرائيل را نجات دهد، مانند آن است كه همه جهان را نجات دهد، از عقبنشينى از كرانه غربى و «غزّه» حمايت مىكرد. به همه اينها بايد حمايت و تأييد برتس از مذاكره با «سازمان آزادىبخش» در سال ١٩٨٤ م. و وفاى به آن در سال ١٩٨٩ م. با تأييد برنامههاى حزب براى برقرارى صلح عملى را اضافه كرد.[١]
و به طور اجمال بايد گفت كه اين حزب برقرارى صلح حقيقى و استقرار نهادهاى مجاز بر اساس تصميم خاخامهاى بزرگ را در گرو عقبنشينى از سرزمينها مىداند.
گروه يهود توراتى (يهدوت هيتورات)
اين گروه دينى در شام انتخابات سال ١٩٩٢ م. در نتيجه ادغام حزبى آگودات اسرائيل و «هيتورات» يا «علم التوارت» پديدار شد.
حزب ديفل هيتورات
اين حزب بر اثر انشقاق از حزب آگودات اسرائيل در سال ١٩٨٨ م. بر اثر تلاشهاى خاخام ايعاز مناحيم شاخ، رئيس يشيغات بوينياج از «بنى براك» و رهبر روحانى اعلاى فرقههاى ليتوانى پديدار شد تا نماينده اكثريت گروههاى ليتوانى حريديم باشد و اين امر بعد از اعلام هوادارى حدّاكثرى شاخ از رهبرى آگوداى حسيدى به سبب رابطه او با فرقه «حسيدى حباد» رخ داد؛ فرقهاى كه در ترديد بودند اعلام كنند زعيم دينى آنان معلّم خاخام مناحيم مندل شينور سومر اهل «لوباويك»، همان مسيح منتظر است.[٢]
با وجود دشمنىهاى موجود ميان ليتوانىها و حسيديم يا حسيدىها، حزب ليتوانى توانست حمايت برخى از حسيدىها، به ويژه كسانىكه تعليمات خود را در مدارس ليتوانى ديده بودند، به دست آورد. همچنين اين حزب از حمايت تعدادى از يهوديان شرقى بعد از ارسال نامه تأييديه از سوى خاخام عباديا يوسف برخوردار شد.
اين حزب از يك شوراى روحانى (مجلس حكماى تورات) برخوردار است كه آن را برپا نگه مىدارد و از شاخ با يك رئيس و يازده عضو تشكيل شده است. تمامى اين افراد از مدارس دينى نزديك به شاخ بوده و اين حزب كنفرانس پايهگذارى خود را در سال ١٩٩٠ م. با حضور هزار عضو و رئيس اين حزب خاخام آبراهام رايتس، در «تل آويو» تشكيل داد؛ امّا شخص دوم حزب موشه جفنب است.
وجه تشابه
اين حزب به لحاظ ديدگاه فكرى از تشابه با حزب شاس برخوردار بود و بنابراين هدف اصلى آن تحكيم فكر دينى و نقش دين در اجتماع است و بر اساس اين هدف، اين حزب در سطح سياسى اين تأمين را داده است كه سرزمين اسرائيل حقّ مردم اسرائيل بوده و براى جلوگيرى