را بپذيرم، پس عنايت و لطفى ديگر كردى تا آن پيمان را ديگر بار تجديد و هربار در هر عيد غدير، آن را تكرار فرمودى كه متذكّر آن شوم و يك‌بار ديگر عهدم را تجديد نمايم. لطفى ديگر فرما كه آن را تا آخر عمر، حفظ كنم و با وفاى به همان، از دنيا بروم ....»[١]

همچنين در «دعاى عهد» كه هرروز خوانده مى‌شود، چنين مى‌خوانيم:

«اللَّهُمَّ أُجَدِّدُ لَهُ فِى هَذَا الْيَوْمِ وَ فِى كُلِ يَوْمٍ عَهْداً وَ عَقْداً وَ بَيْعَة؛[٢]

بارالها! من امروز و در هر روز با امام زمانم، عهد و عقد و بيعتم را تجديد مى‌كنم.»

بنابراين، اصل عهد و پيمان قبلًا بسته شده و ما به اين دنيا آمده‌ايم كه به آن وفا كنيم؛ امّا وفاى به آن، نياز به يادآورى و تأكيد دائمى هر روزه با امام عصر (عج) دارد.

نگاهى به زيارت امام عصر (عج)

قبلًا درباره زيارت امام عصر (عج) در «سرداب مقدّس» سخن گفتيم و ملاحظه كرديم اين عهد و پيمان چه موادّ و مفادّى دارد. در آنجا، اين فراز قابل توجّه است:

«أُشْهِدُكَ يَا مَوْلَاىَ بِهَذَا، ظَاهِرُهُ كَبَاطِنِهِ، وَ سِرُّهُ كَعَلَانِيَتِه‌؛

اى مولاى من! تو را گواه مى‌گيرم بدين عهد و پيمان كه ظاهر آن، همچون باطن و نهانش، همچون عيان آن است.»

در اين عبارات، دو بار بر يكسانى ظاهر و باطن اين عهد و ميثاق تأكيد شده است. آيا اين فقط يك تكرار و از صنايع ادبى است يا رازى در آن نهفته است؟

پاسخ اين است كه اگرچه در ظاهر بعيد نيست از زيبايى‌هاى كلام و از صنايع ادبى باشد، امّا در باطن، شايد اشاره به حقيقتى باشد كه در اين نوشتار گذشت؛ يعنى پيمان توحيد و بندگى است. پس ظاهر آن به‌سان باطنش مى‌باشد و هيچيك بدون ديگرى قوام و دوام ندارد.

ممكن هم هست اشاره به اسلام راستين و اسلام، ظاهرى داشته باشد؛ يعنى هم در اسلام ظاهرى مسئله امامت و ولايت بسيار مهم است؛ چنان‌كه آيات و روايات بر آن دلالت دارند؛ آن‌گونه كه تمام اداى رسالت پيامبر اكرم (ص) بدان وابسته است (آيه ٣ سوره مائده).

و هم در اسلام ناب علوى كه اساساً جز ولايت اهل بيت (ع)، چيز ديگرى نيست. بنابراين نهان و سرّ اين عهد و پيمان، مانند عيان آن است؛ يعنى اساساً اسلام در ظاهر و باطن خود، جز بر ولايت معصومان (ع) و عترت نبوى، استوار نيست.

حاصل نوشتار

- خداى متعال قطعاً از خلقت ما، هدف و غايتى والا داشته است؛

- براى اين منظور، قبل از عالم دنيا، نسبت به اين هدف بزرگ، از ما عهد و پيمان گرفته است؛

- وفاى به اين عهد و پيمان (پيمان فطرت و بندگى الهى) تنها با ميثاق ولايت امكان‌پذير است و بدون آن، نه توحيدى در كار است، نه عبادتى و نه وفا به عهد فطرت و توحيد؛

- تمام عالم، ولايى است و بنابراين، خلقت هر انسانى از آغاز، تا در اين دنيا و تا قيامت نيز، ولايى است و بر گرد ولايت امام معصوم (ع) مى‌چرخد؛

- لازمه پاى‌بندى به ميثاق توحيد، يادآورى و تجديد آن، به طور مرتّب و دائمى با اين امام و در يك سخن، همواره ولايى بودن انسان است.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. سوره ياسين، آيات ٦٠ و ٦١.

[٢]. سليمان بن‌قندوزى‌حنفى، «ينابيع الموده»، ج ٢، ص ٢٤٨.

[٣]. «روضه كافى»، ج ١، ص ٧.

[٤]. «ينابيع الموده»، ج ٤، ص ١٨٣.

[٥]. در بسيارى از منابع ذكر شده است؛ از جمله ابن‌بابويه، محمّد بن على، «الخصال»، قم، جامعه مدرّسين، ج ٢، ص ٥٧٤.

[٦]. «اصول كافى»، ج ١، ص ١٩٩.

[٧]. «تفسير نورالثقلين»، ج ٤، ص ١٨٣.

[٨]. همان، ص ١٨٢.

[٩]. تفسير «مرآة الانوار»، (مقدّسه تفسيرالبرهان)، ص ٩٥.

[١٠]. «ينابيع الموده»، ج ٢، ص ٢٩٣.

[١١]. همان، ص ٢٩٢.

[١٢]. «مفاتيح‌الجنان»، اعمال روز عيد غدير.

[١٣]. همان، دعاى عهد.