ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٥ - مقدّمه
وضعيت احزاب در اسرائيل
نويسنده: مصباح محبوب، ترجمه: عبّاس كسكنى
مقدّمه
تاريخ احزاب سياسى در اسرائيل، به دوران قبل از تشكيل رژيم صهيونيستى برمىگردد. محور مشترك كلّيه اين احزاب، تشكيل «اسرائيل بزرگ» بود. صهيونيستها طى دوران سرگردانى در اروپا، به دليل ضدّيت عمومى مردم اين قارّه نسبت به صفات و عملكردهاى خاصّ سياسى، اخلاقى يهوديان، به تأسيس هستههاى اوّليه تشكيلات سياسى روى آوردند. در حقيقت، صهيونيستها به موازات رسوخ در سيستم و شبكههاى مالى جهانى، اقدامات گستردهاى در جهت تبديل آن به قدرت سياسى انجام دادند. لذا تاريخ برپايى احزاب صهيونيستى، به دوران قبل از جنگ جهانى اوّل برمىگردد. مركز ثقل ساختار سياسى رژيم اسرائيل را در مرحله نخست بايد در وجود احزاب و ميزان قدرت آنها جستوجو كرد؛ چرا كه احزاب، از جمله اصلىترين مراكز قدرت در اين كشور به شمار مىآيند.
هر حزبى كه قادر باشد اكثريت آراء را در انتخابات پارلمانى (كنيست) نصيب خود سازد، سرنوشت سياسى اسرائيل را نيز به دست مىگيرد. به بيانى ديگر، حزب، بر پارلمان، مقام نخست وزيرى و هيئت دولت تكيه خواهد زد. برخى معتقدند اسرائيل داراى دمكراسى خاصّ جامعه صهيونيستى است؛ دمكراسى هدايت شدهاى كه نظارت و دخالت خشن نهادهاى پنهان دولت بر آنها، همواره مانع اساسى در راه دستيابى به يك دمكراسى بوده است. سركوب نهادهاى دمكراتيك، همچون جنبش صلح، هواخواهان اصلاحات سياسى و جنبشهاى حقوق بشر توسط دولت اسرائيل، از جمله مدارك متقن دالّ بر يك سيستم خشن سياسى غير دمكراتيك در اين كشور است. دستگيرى و محاكمه افراد مظنون به صلحخواهى در اسرائيل و ارتباط داشتن با فلسطينيان، تا قبل از روى كار آمدناسحاق رابين در سال ١٩٩٢ م. از جرمهاى سنگين محسوب مىشد. احزاب سياسى اسرائيل در يك فرآيند غيردمكراتيك عمل مىكنند. كلّيه تصميمات و سياستگذارى در احزاب، تنها توسط يك هيئت مشخّص رهبرى كننده، تهيه و تصويب مىشود و مجموعه كادرهاى حزب، همچون سازمانها و تشكيلات سياسى چپ در يك بىهويتى آشكار به سر مىبرند.
به طور كلّى، احزاب در اسرائيل به سه گروه احزاب راستگرا، چپگرا و مذهبى تقسيم مىشوند. در هريك از اين سه گروه، چندين حزب كوچك و بزرگ قرار دارند. در كنار اين احزاب، تعدادى گروههاى كوچك وجود دارند كه تمايل به صلح با اعراب داشته و در محافل سياسى اسرائيل، به عنوان گروههاى صلحطلب از آنها ياد مىشود. تعدادى ديگر از احزاب اسرائيلى نيز قبل از تشكيل اسرائيل ايجاد شدهاند كه به لحاظ گرايشات سياسى، جزو احزاب چپگرا محسوب مىشوند.
در بررسى وضعيت احزاب در اسرائيل به چند نكته اساسى برمىخوريم كه به ترتيب به آنها پرداخته مىشود: