\* با توجّه به آنكه بيشترين شمار امام‌زادگان از نظر نسبت، به حضرت موسى‌بن‌جعفر (ع) بازمى‌گردند و بيشترين فرزندان از اهل‌بيت (ع) به آن حضرت اختصاص دارد، آيا ايشان راهبردى خاص و مبارزاتى با اين سياست جمعيتى دنبال كرده‌اند؟

درباره اينكه امّت اسلام گسترش و شمار مسلمانان برابر دشمنان ازدياد يابد، بحثى نيست و اين در كلام پيامبر اكرم (ص) آمده است كه ايشان بر اين ازدياد تاكيد دارند؛ حتّى اگر فرزندى از آنان سقط شود. اهل‌بيت (ع) نيز نسبت به آنكه فرزندانى صالح و شايسته نام خاندان رسالت را به جامعه تحويل دهند، اهتمام داشتند تا الگويى باشند براى جامعه مسلمانان؛ امّا درباره عصر زندگانى حضرت موسى‌بن‌جعفر (ع) بايد گفت، اين دوران عجيب بوده‌است؛ از اين نظر كه كمى پيش از امامت آن حضرت (ع) و نيز در جريان امامتشان، منصور عبّاسى، دشمن سرسخت و كينه‌توز خاندان رسالت، كمر به هدم و نابودى آل پيامبر (ص) بست و شمار زيادى از سادات، به ويژه از نوادگان امام حسن‌مجتبى (ع) را به شهادت رساند يا در زندان افكند و شمارى هم از سادات به دلايل فشارهاى او متوارى شدند.

ايجاد چنين جوّى توسط منصور عبّاسى، سبب بروز قيام حسين بن على (ع) از نوادگان امام حسن‌مجتبى (ع) معروف به شيخ فخ در دوران امامت امام كاظم (ع) و مقارن با خلافت موسى الهادى، نوه منصور و برادر هارون‌الرّشيد، با هدف آزادى و رفع فشارهاى خلفاى جور شد؛ امّا متأسّفانه اين قيام به شكست انجاميد و در نزديكى «مكّه» و در ناحيه‌اى به نام «فخ»، قواى خليفه ستمگر عبّاسى بر اولاد پيامبر (ص) تاختند و نزديك به ٢٠٠ تن از آنها را به شهادت رساندند كه گفته مى‌شود پس از واقعه جانسوز «كربلا»، اين قيام سنگين‌ترن لطمات را به اهل‌بيت (ع) وارد كرده است. از اين‌رو، نسل پيامبر (ص) در خطر بود. بنابراين امام كاظم (ع) بر داشتن فرزند بيشتر، عنايت داشتند تا نسل نبوى از خطر نابودى نجات بيابد.

\* آيا اين سياست به زمان حضرت كاظم (ع) محدود بود يا دامنه‌اى تاريخى دارد؟

البتّه بايد توجّه داشت اگرچه اين سياست براى خاندان رسول خدا (ص) اعمال شده است، امّا با توجّه به الهام‌بخشى اهل‌بيت (ع) براى شيعه،