ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٦ - استمرار روابط زيرزمينى كابالائيست ها و معبدگرايان

بازسازى و مرمّت آنها تمام نشده بود.

چند شى‌ء گرد گرفته و پيچيده شده و كارتن‌هاى بسيار كهنه‌اى مشاهده نمودم. در بررسى كارتون‌ها با بخش‌هايى از كتاب‌هاى عبرانى روبه‌رو شدم كه احتمالًا متعلّق به قرن هفدهم ميلادى بود. به راستى يهوديان در تومار چه كار داشتند؟! راهنماى من گفت كه شواليه‌ها با جماعت يهوديان بومى ارتباطات بسيار خوبى داشتند. او از پنجره، باغچه‌اى را به من نشان داد كه به شيوه معمارى فرانسوى ساخته شده بود. او توضيح داد كه اين باغچه در قرن هجدهم ميلادى توسط يك معمار يهودى با نام «سموئل اسكوارز»[١] ساخته شده است.[٢]

«دائرة المعارف يهود» مى‌نويسد كه در قرون ١٤ و ١٥ م. جماعت يهودى بسيار فعّالى در تومار زندگى مى‌كردند.[٣] به اين ترتيب، تعامل و ارتباطاتى كه در قدس آغاز گرديده بود، در اروپا نيز ادامه يافت. معبدگرايان كه با كابالائيست‌ها در يك منطقه زندگى كرده، «كتاب‌هاى عبرى» مى‌خواندند، جذب قدرت عرفان و باطنى‌گرى يهود شده بودند.

باطنى‌گرى تنها وجه تشابه بين دو طرف نبود، هر دو طرف در پى دست‌يابى به اهدافى مشابه بودند. يهوديان بزرگترين جماعتى بودند كه در صدد سرنگونى نظام كاتوليكى اروپا بودند و در اين مورد با تمامى گروه‌هاى مخالف نيز وارد همكارى شده بودند و معبدگرايان مهم‌ترين‌