تأويل آيات «قرآن كريم» از جمله وظايف ائمّه اطهار (ع) بوده است. آيات فراوانى از قرآن كريم در سخنان امامان معصوم (ع) تطبيق شده است. در اين‌باره، على بن رئاب از امام صادق (ع) نقل كرده كه راجع به آيه‌ «يَوْمَيَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ؛[١] روزى كه بعضى از آيات پروردگارت آورده مى‌شود، ايمان كسى كه قبل از آن ايمان نياورده مى‌شود، به او سودى نمى‌رساند.» فرمودند:

«آيات همان امامان هستند و آيه مورد انتظار، قائم (عج) است. پس در آن روز، ايمان آوردن افرادى كه قبل از قيام به شمشير قائم ايمان نياورده‌اند، سودى نخواهد داشت؛ اگرچه به امامان از پدران ايشان ايمان آورده باشند.»[٢]

در اين‌باره، داوود بن كثير رقّى نيز از امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه راجع به آيه‌ «الَّذِينَيُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ...؛[٣] آنانى كه به غيب ايمان دارند.» فرمودند:

«آنها كسانى هستند كه اذعان كنند قيام قائم (عج) حق است.»[٤]

يحيى بن ابى القاسم نيز از آن حضرت راجع به آيات‌ «المذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ...؛[٥] الم، آن كتابى است كه در آن، هيچ شك و شبهه‌اى نيست براى هدايت پرهيزكاران؛ كسانى كه به غيب ايمان مى‌آورند.» سؤال كرد. ايشان فرمودند:

«متقّين، همان شيعيان على (ع) هستند و غيب، همان حجّت غايب است.»[٦]

امام صادق (ع) در تفسير آيه‌ «فَإِذانُقِرَ فِي النَّاقُورِ؛[٧] پس هنگامى كه در صور دميده شود.» نيز فرمودند:

«از ماست امامى كه نهان است و آنگاه كه خداوند عزّوجلّ بخواهد او را ظاهر سازد، قلبش را تحت تأثير قرار دهد و او ظاهر شود و به دستورات خداوند عزّوجلّ فرمان دهد.»[٨]

امام صادق (ع) راجع به آيه‌ «قُلْأَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ؛[٩] به من خبر دهيد، اگر آب [آشاميدنى‌] شما به [به زمين‌] فرو رود، چه كسى آب روان برايشان خواهد آورد.» فرمودند:

«بگو به من خبر دهيد اگر امام شما غايب شد، پس چه كسى است كه براى شما، امام جديد آورد؟»[١٠]

ايشان همچنين آيه‌ «وَعَدَاللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ...؛[١١] خداوند وعده داده است كسانى كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، خليفه زمين قرار دهد؛ همان‌گونه كه پيش از آنان را خليفه ساخت ...» را نيز در شأن حضرت قائم (عج) و ياران ايشان دانستند.[١٢]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. سوره انعام، آيه ١٥٨.

[٢]. محمّد بن على صدوق، «كمال الدين»، ج ٢، ص ٣٣٦.

[٣]. سوره بقره، آيه ٣.

[٤]. محمّد بن على صدوق، ج ٢، ص ٣٤٠.

[٥]. سوره بقره، آيات ١- ٣.

[٦]. محمّد بن على صدوق، ج ٢، ص ٣٤٠.

[٧]. سوره مدّثر، آيه ٨.

[٨]. محمّد بن ابراهيم نعمانى، «الغيبة»، ص ١٨٧.

[٩]. سوره ملك، آيه ٣٠.

[١٠]. محمّد بن يعقوب كلينى، «الكافى»، ج ١، ص ٣٤٠.

[١١]. سوره نور، آيه ٥٥.

[١٢]. محمّد بن ابراهيم نعمانى، همان، ص ٢٤٠.

منبع: با استفاده از مقاله «مهدويت در انديشه صادق آل محمّد (ص)»، مجلّه معرفت، سال بيست و يكم، شماره ١٧٨، مهر ١٣٩١، صص ٥٣- ٦٩.