ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٦ - كاهش باردارى مسلمانان بيش از متوسط نرخ جهانى؛ ايران در صدر!
الگوى جمعيّتى در جهان اسلام
گزارش انديشكده بلفر از تغيير
مقدّمه
انديشكده آمريكايى «بِلفِر»(Belfer Center) در مطلبى، به اتّفاق خاموشى پرداخته است كه در دنياى اسلام در حال وقوع است؛ اتّفاقى كه نه بهار عربى است و نه افزايش بنيادگرايى اسلامى؛ بلكه بنا به گفته يك جمعيتنگار برجسته، نرخ بارورى در ميان مسلمانان به شدّت كاهش و فرار از ازدواج در ميان زنان عرب و مسلمان افزايش يافته است.
كاهش باردارى مسلمانان بيش از متوسط نرخ جهانى؛ ايران در صدر!
نيكولاى ابرشتات، از محقّقان «انستيتو انترپرايز آمريكا»، اين يافتهها را به تازگى در دو مقاله ثبت كرده است. اين مقالات تصوير متفاوتى با تصوير معمول از افزايش متدوام جمعيت در سرزمينهاى اسلامى نشان مىدهد؛ البتّه جمعيت در اين كشورها رو به افزايش است؛ امّا با ادامه روند كنونى، اين افزايش جمعيت ديرى نخواهد پاييد. عنوان نخستين مقاله ابرشتات: كاهش بارورى در جهان اسلام؛ تغييرى فاحش كه در كمال تعجّب كسى متوجّه آن نشده است، مىباشد. وى با استفاده از دادههاى به دست آمده از ٤٩ كشور و قلمروهاى داراى اكثريّت مسلمانان، دريافت كه به طور ميانگين نرخ بارورى در سالهاى ١٩٧٥ م. تا ٨٠ م. و ٢٠٠٥ م. تا ٢٠١٠ م.، ٤١% كاهش يافته است؛ حال آنكه كاهش نرخ بارورى در كلّ جهان، ٣٣% بوده است.
٢٢% از كشورها و قلمروهاى مسلمانان شاهد ٥٠% يا بيشتر كاهش بارورى بودهاند. بيشترين كاهش در «ايران»، «عمان»، «امارات متّحده عربى»، «الجزيره»، «بنگلادش»، «تونس»، «ليبى»، «آلبانى»، «قطر»، «كويت» و در حدود ٦٠% يا بيشتر، طىّ دو سه دهه گذشته بوده است. كاهش نرخ بارورى در ايران، طىّ ٣٠ سال گذشته، حيرتانگيز و معادل ٧٠% بوده كه به گفته ابرشتات، يكى از سريعترين و چشمگيرترين آمارهاى كاهش بارورى در تاريخ بشر بوده است. به گفته او، تا سال ٢٠٠٠ م.، نرخ بارورى ايران به دو زايمان در هر زن كاهش يافته بود كه پايينتر از سطح مورد نياز براى جايگزينى جمعيت كنونى است.
در مقالهاى در «تايمز»، مورّخ ژوئيه ٢٠١٢ م.، نرخ بارورى در ايران، از اين نيز كمتر عنوان شده و به هشدار «سازمان ملل» در گزارشى اشاره كرده است. بنا بر اين گزارش، جمعيت ايران در دو دهه آينده، رو به كاهش مىرود و در صورت تداوم روند كنونى، تا پايان اين قرن، بيش از ٥٠% كاهش مىيابد.
شهرهاى بزرگ جهان اسلام شاهد كاهش رشد جمعيت شديدى بودهاند. ابرشتات خاطرنشان مىكند كه تنها شش ايالت در آمريكا داراى نرخ بارورى كمترى نسبت به «استانبول» هستند. در ايران نيز، در شهرهاى «تهران» و «اصفهان»، نرخ بارورى نسبت به تمامى ايالات آمريكا پائينتر است.