ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٣ - ٤) آغاز دعوت شهادت نفس زكيّه تا عاشورا
٤). درباره مدّت حكومت امام عصر (ع) عبارات مختلفى يافت مىشود كه گاه صحبت از ٣ يا ٥ يا ٧ سال است و گاه ٣٠٩ سال. ديدگاه مختار ما در اين نوشتار، رقم حدّاقل ٣٠٩ سال است.
از ظهور تا قيامت
هرچند راويان و مؤلّفان حوزه مهدويّت، مانند بسيارى ديگر از حوزههاى اسلامى چندان به موضوع توالى حوادث و اتّفاقات، توجّه جدّى نداشتهاند و از همين رو، مجموعه قابل توجّهى از آنچه امروز درباره گذشته و آينده در اختيار داريم، فاقد ترتيب و توالى تاريخى هستند، با اينهمه اگر مجموعه روايات بيانكننده ظهور را كنار هم بچينيم، با در نظر گرفتن مقدّمات پيش گفته، مىتوان مقاطع پس از ظهور را چنين تصوير نمود:
١). ظهور اصغر
غيبت امام عصر (ع) داراى دو مرحله صغرا و كبرا بود. مرحله اوّل تا سال ٣٢٩ هجرى ادامه يافت و از آن پس، مرحله دوم آغاز گشت. تا كنون حدود يازده قرن از آن تاريخ مىگذرد. هرچند مجموعهاى از روايات، از معصومان پيش از امام زمان (ع) درباره غيبت نقل شده و دهان به دهان و سينه به سينه در ميان شيعيان منتقل مىشد، امّا با اين حال براى آمادهسازى شيعيان، ماجراى غيبت طىّ دو مرحله رخ داد. جالب اينجاست كه به رغم اين تمهيد و مقدّمهچينى، بنا بر آنچه در برخى منابع تاريخى آمده است، شيعيان به پانزده فرقه تقسيم شدند و با زحمات بزرگانى مانند شيخ صدوق و شيخ مفيد در سالهاى بعد بود كه از آن تعداد تنها شيعيان دوازده امامى باقى ماندند.
يكى از اتّفاقات مهمّى كه در دوره غيبت كبرا افتاده و به راحتى مىتوانيم آن را در اطراف خود ببينيم، عادت كردن شيعيان به غيبت امام عصر (ع) است. اين ماجرا تا آنجا پيش مىرود و ادامه مىيابد كه به تعبير روايات، مردم مىگويند به ايشان و خاندان پيامبر (ص) ما را نيازى نيست. از همينرو، پيش از ظهور حضرت مهدى (ع) دورهاى را كه از آن، با عنوان دوره ظهور اصغر ياد مىشود، شاهد خواهيم بود كه همانند دوره غيبت صغرا زمينهساز دوره بعد خواهد شد. روايات مقطع كوتاهى پيش از ظهور را چنين توصيف كردهاند كه نام حضرت مهدى (ع) بر زبانها جارى شده و سيراب محبّت ايشان مىگردند. برخى بزرگان بر اين باورند كه اندكى بيش از پنجاه سال است كه در اين دوره قرار گرفتهايم.
٢). آستانه ظهور (آغاز فعّاليتهاى سفيانى و يمانى)
آنچه در روايات با عنوان نشانههاى حتمى ظهور از آنها ياد شده است، پنج موردند كه شورش سفيانى در شام و قيام يمنى، به طور همزمان در ماه رجب، پيش از ظهور (شش ماه قبل از آن) اتّفاق مىافتند. از اين مقطع به بعد، مجموعهاى از اتّفاقات رخ مىدهند كه غالباً اقدامات و جنايات سفيانى و سپاهيانش است. اين مجموعه اتّفاقات كه علاقهمندان، تفصيل آن را در كتاب «شش ماه پايانى» (انتشارات موعود عصر (عج)) مىتوانند مطالعه نمايند، فضاى جهان را ملتهب مىكند و نوعى آشفتگى جدّى در جهان نمايان مىشود.
٣). ظهور محدود: صيحه تا شهادت نفس زكيّه
سرآغاز ظهور را بايد تاريخ ٢٣ ماه رمضان پيش از ظهور (عاشورا) بدانيم. در صبحگاهان اين روز، جبرئيل امين و ملك مقرّب خداوند ندا در مىدهد: «صبح نزديك شد. بدانيد حق با مهدى (و در برخى روايات آل على (ع)) و شيعيان اوست.»
اين ندا را همگان به زبان خويش مىشنوند و با شنيدن اين صدا، خوابها بيدار و نشستهها ايستاده مىشوند. اين اوصاف را برخى به ابزارهاى مدرن امروزى تأويل مىكنند. گويا حضرت جبرئيل براى رساندن پيام الهى، نيازمند ماهواره و اينترنت است. اين تصوّر ناشى از ضعف ايمان ما نسبت به خداوند و بىاطّلاعى از خلقت و قدرت ملائكه الهى و به خصوص مقرّبان آنها و نيز بر حق دانستن ابزارهاى مدرن است. اوصافى كه براى اين ندا بيان شده، هرگونه احتمال ديگرى غير از آنچه را صريح در روايت آمده است، منتفى مىسازد؛ به خصوص اينكه، همه آنها همزمان مىشوند و ندا از آسمان است و حتّى افراد خوابيده با اين صدا از خواب بيدار مىشوند. لازمه قبول آن تأويل چنين است كه ما حالتى را تصوّر كنيم كه برنامهاى به طور زنده و به مستمر از آسمان و همزمان در تمام نقاط عالم و به زبانهاى مختلف پخش شوند و گيرندههايى در جاى جاى عالم وجود داشته باشند كه ثانيه ثانيه اين برنامه را با صداى رسا و كيفيتى عالى دريافت كنند. مجموعه اين تصوّرات به نظر مىآيد جز خيالى بيش نيست.
بعدازظهر يا شامگاهان همان روز، ابليس بانگ برمى آورد كه حق با عثمان است. فرض پخش رسانهاى اين بانگ منتفى نيست؛ زيرا نه حقّانيتى دارد و نه اوصافى به مانند نداى جبرئيل امين براى آن برشمرده شده است.
نكته مهم درباره اين دو بانگ آسمانى، اين است كه به طور طبيعى، بايد تفاوت ميان دو جريان شناخته شده باشد: جريان شيعى به رهبرى فرزند اميرالمؤمنين (ع) و جريان عثمانى كه در دو نداى حضرت جبرئيل (ع) و ابليس لعين، مردم بدانها دعوت مىشوند. به عبارت ديگر بايد اين مطلب را حاكى از حذف يا تضعيف تمام رقباى فكرى يا دينى دانست.
همانطور كه در بند بعد خواهيم ديد، امام عصر (ع) در اين مقطع، ظهور محدودى براى افراد معدودى خواهند داشت كه نتيجه يكى از اقدامات ايشان اعزام نفس زكيّه به مكّه است.
٤). آغاز دعوت: شهادت نفس زكيّه تا عاشورا
پس از وقوع مجموعه حوادثى كه تا به حال از آنها ياد كرديم، شعاعهاى نورانى آن خورشيد تابان بيش از پيش نمايان گشته و حضرت مهدى (ع) فرستادهاى از جانب خويش به «مكّه» اعزام مىكنند كه علاوه بر روشن شدن اوضاع و كسب خبر از آنها، مقدّمات آن انقلاب مبارك را فراهم كند. جوانمردى هاشمى (محمّدبن الحسن كه همان نفس زكيّه است)، در بيست و پنجم ماه ذى الحجّه، پس از قيام خويش وارد مسجدالحرام شده و بين ركن و مقام ايستاده و نامهاى شفاهى از ناحيه حضرت