ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٨ - ٩ رخصت دهنده بهشت
يك به يك به او عرضه مىشوند، پس اجر و نورشان را به آنان مىدهد و چون به آخرين آنها مىرسد، به آنان گفته مىشود: منزلهاى خود را در بهشت شناختيد، همانا پروردگارتان به شما مىگويد: آمرزش و پاداش بزرگى نزد من است (يعنى بهشت) پس علىّ بن ابىطالب (ع) و آن گروه كه زير پرچم او هستند، برمىخيزند تا اينكه آنان را به بهشت وارد كند.
سپس به منبر خود برمىگردد و پيوسته همه مؤمنان بر او عرضه مىشوند و آن كس را كه مىخواهد، وارد بهشت مىكند و گروههايى از آنان را در آتش رها مىسازد و اين است معناى سخن خداوند: «الّذين آمنوا و عملوا الصّالحات لهم اجرهم و نورهم» يعنى سابقان نخستين و اهل ولايت.
و اين سخن خداوند: «و الّذين كفروا و كذّبوا باياتنا» يعنى ولايت به حقّ على و حقّ او را كه بر جهانيان است، انكار كنند «اولئك اصحاب الجحيم» آنان كسانى هستند كه على آتش را بر آنان تقسيم كرده و آنان مستحقّ جهنّم هستند.»[١]
همچنين از امام موسىبن جعفر كاظم (ع) نقل شده است كه فرمودند: آيه مباركه: «... علامت (مشخّصه) آنان بر اثر سجود در چهرههايشان است.» در شأن و منزلت على (ع) نازل شده است.[٢]
٧). سوق دهنده
«و جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ؛[٣]
و هر كسى مىآيد [در حالى كه] با او سوقدهنده و گواهىدهندهاى است.»
در معناى سائق و شهيد در «لسان عربى» آمده است:
سائق به سوى محشر سوق مىدهد و شهيد به عمل [اهل محشر] شهادت مىدهد و گفته شده است كه شهيد همان عمل آنهاست.[٤]
جابر از حضرت صادق (ع) درباره آيه ياد شده پرسيد. حضرت فرمودند: «سائق اميرالمؤمنين (ع) و شهيد پيامبر اكرم (ص) است.»[٥]
اين آيه در واقع بيان مىكند كه هر كس بنا بر اعمالى كه انجام داده است، به گواه رسول خدا (ص) و توسط حضرت اميرالمؤمنين (ع)، به سوى بهشت يا جهنّم رانده مىشود و اين جايگاهى است كه خداوند براى حضرت اميرالمؤمنين (ع) قائل شده است.
٨. قسيم النّار و الجنّه
«أَلْقِيافِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ؛[٦]
خداوند فرمان مىدهد هر كافر متكبّر و لجوج را در جهنّم بيفكنيد.»
شريكبن عبدالله اين روايت را نقل كرده است كه در حضور اعمش، كه مريض بود، به رسم عيادت نشسته بودم كه ابوحنيفه و ابن شبرمه و ابن ابى ليلى وارد مجلس شدند و رو به اعمش كردند و گفتند: يا ابامحمّد! تو در آخرين روزهاى عمر و در آستانه آخرت هستى و درباره علىّبن ابىطالب (ع) احاديث مبالغهآميزى نقل كردهاى؛ سزاوار است در پايان عمر از گفتههاى خويش توبه كنى.
اعمش گفت: سند احاديثى را كه در شأن و منزلت على (ع) گفتم، بيان كنيد تا بدانم كدام حديث را مىگوييد. آنان بعضى از احاديث را اشاره كردند.
اعمش گفت: بلى، ابومتوكّل ناجى، حديثى را ابوسعيد خدرى برايم نقل كرد و گفت؛ رسول الله (ص) فرمودند: «چون قيامت كبرى برپا شود، خداى سبحان به من و على (ع) مىفرمايد: «هر كسى دشمن كينهتوز تو و على (ع) است، در آتش جهنّم اندازيد و هر كسى محبّ و مطيع شماست، در بهشت داخل كنيد» و اين به جهت آيه شريفه «أَلْقِيافِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ» است.
ابوحنيفه با عصبانيت برخاست و به دوستانش گفت: برخيزيد از اين بدتر و شديدتر كلامىگفته نمىشود.
در ادامه اين روايت، از اعم آمده است كه رسول خدا (ص) فرمودند:
«على (ع) بر شفير و لبه جهنّم مىايستد و مىگويد: اين براى من و آن براى تو. معناى كلام سبحان در قرآن «أَلْقِيافِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ» هم همين است كه اجازه اين كار به ما دو نفر داده مىشود.[٧]
همچنين از حضرت امير (ع) به نقل از رسول خدا (ص) آمده است:
«آن هنگامىكه مردم در روز قيامت اجتماع كنند، من و تو در سمت راست عرش ساكن مىشويم، آن گاه به من و تو گفته مىشود: يا محمّد! تو و على برخيزيد و دشمنان و مخالفان و تكذيبكنندگان خود را به جهنّم اندازيد.»[٨]
همچنين در «ارشاد القلوب» ذيل تفسير آيه مذكور آمده كه رسول خدا (ص) فرموده است:
«خداى تعالى به من و على مىفرمايد: وارد بهشت كنيد هر كس را كه شما را دوست داشته و داخل آتش كنيد، آنان كه شما را دشمن داشتهاند و بيان همين مطلب است گفته خداى تعالى كه مىفرمايد: «أَلْقِيافِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ.»[٩]
علّامه مجلسى نقل مىكند:
دعبل از حضرت رضا (ع) و او از پدرانش (ع) روايت مىكند كه رسول خدا (ص) در تفسير آيه شريفه ياد شده فرمودند: «اين آيه درباره من و على فرود آمد و آن اين است كه روز قيامت من و على از مردم شفاعت مىكنيم. رسول خدا (ص) فرمود: هنگامىكه روز قيامت شود، خداوند مرا و تو را اى على! شفيع قرار مىدهد و مرا با تو لباس مىپوشاند و بعد به تو خطاب مىكند و مىفرمايد: اينك هركس با شما دشمنى مىكرد، او را وارد دوزخ كنيد و هر كس با شما دوست بود، او را وارد بهشت سازيد؛ زيرا او مؤمن مىباشد.»[١٠]
٩. رخصت دهنده بهشت
«يَوْمَيَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً؛[١١]
روزى كه «روح» و فرشتگان به صف مىايستند و [مردم] سخن نگويند؛ مگر كسى كه [خداى] رحمان به او رخصت دهد و سخن راست گويد.»
در «آيه ٣٨ سوره نبأ» خداوند به جايگاه ديگرى از اميرالمؤمنين (ع) در قيامت اشاره مىكند. در اين مقام، جز كسانى كه حضرت به آنها اذن داده است، وارد بهشت نمىشوند.
در تفسير اين آيه آمده است: