يكى از نظريّه‌هاى باستانى تقليدى كه دجّال شخص معيّنى مى‌باشد كه عمر طولانى دارد و در آخرالزّمان خروج مى‌كند و مردم را گول مى‌زند و منحرف مى‌سازد كه شمارى از احاديث به آن دلالت مى‌كند. ديگرى نظريّه يك فرهنگ و ايدئولوژى ضدّ دينى، ضدّ اسلامى و ضدّ ايمانى بودن دجّال مى‌باشد. محمّد رشيد از استادش عبده نقل مى‌كند كه در مورد دجّال گفته است:

دجّال رمز خرافات، مجادله و زشتى‌ها مى‌باشد كه اگر شريعت به طور صحيح پياده شود و مردم به اسرار و حكمت‌هاى آن واقف شوند، آن افكار زشت خود به خود از بين مى‌روند. برخى از معاصران نيز به اين معنى تمايل پيدا كرده و مى‌نويسند:

از احاديث ياد شده نيز استفاده مى‌شود كه دجّال نام شخص معيّنى نيست و به هر دروغگو و گمراه كننده‌اى گفته مى‌شود. سپس نتيجه مى‌گيرد، ريشه داستان دجّال را بايد در كتاب مقدّس و بين نصارا جست‌وجو كرد و در پايان مى‌گويد: شايد اصل قضيه دجّال به طور اجمال صحّت داشته باشد؛ امّا تعريف‌ها و وصف‌هايى كه درباره اش شده است، مدرك قابل اعتمادى ندارد.

آيت الله صافى گلپايگانى، مرجع تقليد و قوى‌ترين كارشناس مسائل مهدويّت در نقد نظريّه شهيد صدر مى‌نويسد:

شايد افراد بى‌خبر از احاديث، از سخنان ايشان چنين برداشت كنند كه روايات دالّ بر نظريّه اوّل (شخص بودن دجّال) بسيار كم باشد كه ايشان اندك تعبير كرده؛ ولى روايات دالّ بر نظريّه دوم (نوعى بودن دجّال) بسيار باشد؛ در حالى كه حتّى يك حديث در اين باره وجود ندارد. اى كاش مى‌دانستم كه ايشان به چه دليلى نظريّه اوّل را رد كرده و آن همه روايات دالّ بر آن را دور انداخته است.

و سپس مى‌افزايد: ...

اينها قسمتى از كتاب دجّال آخرالزّمان است كه توسط حيدر كامل نوشته شده است و يكصد پرسش را درباره دجّال آخرالزّمان پاسخ داده است. در مقدّمه اين كتاب نظريّه‌هاى افرادى، مثل شهيد صدر، محمّد رشيد، شيخ محمّد فهيم ابو عبيه، آيت الله گلپايگانى و ... را به قلم استاد على اكبر مهدى‌پور مى‌خوانيم و در ادامه كتاب به سؤالاتى مانند، معناى دجّال، سخنان گرانبار رسول اكرم (ص) و اميرالمؤمنين (ع) در مورد دجّال، هشدارهايى كه در مورد فتنه دجّال داده شده است، خروج دجّال، دروغگوهايى كه پيش از ظهور دجّال ظهور خواهد كرد، آيا پيش از ظهور دجّال، آسمان نمى‌بارد؟ صفات و ويژگى‌هاى ياران دجّال، چه كسانى از دجّال پيروى مى‌كنند و چه سرنوشتى در انتظار آنان است؟ موضعى كه حضرت خضر (ع) درباره دجّال خواهد گرفت و بسيارى از سؤالات ذهن شما را پاسخ خواهد داد. اين كتاب توسط واحد ترجمه مؤسّسه فرهنگى موعود عصر (عج)، ترجمه شده است.