ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٤ - فراخوانى از نوع اوّل
از مأذنه، هنگام سفر و بيمارى و ... اوقات مناسبى براى ارتباطگيرى و عرض حاجت به آستان بىنياز حكيم و رحيمند.
مگر نه اينكه خداوند كريم مىفرمايد:
«ادْعُونِيأَسْتَجِبْ لَكُمْ؛[١] بخوانيد مرا تا پاسخ دهم شما را.»
گويا هماره و هميشه او در كنار تلفن منتظر تماس بندگانش است. او از هر كس نزديكتر است؛ وگرنه نمىفرمود: «نَحْنُأَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ؛[٢] ما از رگ گردن به شما نزديكتريم.»
براى مثال در روايات آمده است كه اگر شخصى در شبهاى قدر آمرزيده نشود، راهى جز تجربه صحراى عرفات نخواهد داشت.
عارفان بالله، ساحران، جادوگران و مرتاضان، بيش از عموم و عامّه مردم به درجه اهمّيت فاكتور وقت ارتباطگيرى واقفند. ساحران و جادوگران هم در زمانهاى خاصّى از ماه و سال و هفته و روز و ساعت كه دربارهاش آگاهى دارند، خود را مهيّاى ارتباطگيرى با جنود شيطانى كرده و پاسخ مىگيرند.
به اين ترتيب درباره مكان و موقعيّت مناسب ارتباطگيرى سريع و مؤثّر مىتوان گفت، در بين مسلمانان اين امر عموميّت دارد. آنها مىدانند كه در مساجدى خاص، زيارتگاهها، زير «قبّه امام حسين (ع)»، در محراب نماز و .. سريعتر و راحتتر و مؤثّرتر از هر زمان، مىتوانند با منبع فيض ارتباط برقرار كرده و نتيجه دلخواه بگيرند يا خواستههايشان مورد اجابت قرار گيرد.
در مقابل، ساير فرق، معابدى خاص و اماكنى ويژه براى ارتباطگيرى مؤثّر با شخص مورد نظر و منبع مطلوبشان دارند؛ به طور مثال بناهاى هرمى مجال ارتباطگيرى با شياطين را بهتر و سريعتر فراهم مىسازند، به عكس بناهاى گنبدى مساجد و زيارتگاهها كه مجال فراخوانى و ارتباط با جنود رحمانى را ممكن و آن را سهل مىسازند.
پس از اين، آداب و مناسك ارتباطگيرى از اهمّيت ويژهاى برخوردار است.
در تمامى گونههاى ارتباطگيرى ساده يا پيچيده، ابتدايى يا پيشرفته، شخصى يا جمعى، نوعى آداب و مناسك براى ارتباط وجود دارد.
اگر شما در كيوسك تلفن عمومى، مردى را مشاهده كنيد كه گوشى تلفن را وارونه گرفته و دهنى را به گوش خود چسبانده، چه مىگوييد؟ بىشك ارتباطگيرى او را غيرممكن يا سخت مىشناسيد.
پس چگونه است كه آداب و مناسك را ناديده گرفته و گاه تمسخر مىكنيم؟ اين همه حاكى از بىخبرى ما از آداب و مناسك ضرورى ارتباطگيرى است.
براى انسان عصر مدرن، آداب و مناسك جادوگران قبايل سرخپوست قارّه «آمريكا»، مضحك و خندهآور مىنمايد؛ در حالى كه آنان در اثر تعاليم گذشتگان خود و تجربه دريافتهاند كه ارتباطگيرى با «جنّ» يا «شيطانى» كه آنها را پاسخ مىدهد، در گرو اين آداب و مناسك است؛ حتّى اگر ارتباطگيرنده نداند پاسخگوى او شيطانى بىرحم است و در گمانش آن را الهه و ايزدى رحمانى بشناسد و او را بپرستد.
بىشك آداب و مناسك ارتباطگيرى انسان عصر مدرن براى سرخپوستان و قبايل بدوى صحارى آفريقا مضحك و مسخره مىآيد. آنها هم از راز اين مناسك كه پيش فرض و ضرورى ارتباطگيرى هستند، بىخبرند. گفتنى است كه متناسب با عوالم مختلف و مخاطبان مختلف انسانى، جنّى و الهى، مناسك فراخوانى فرق مىكنند.
در ميان مسلمانان، مسيحيان و يهوديان و ... آداب و مناسكى خاص وجود دارد. اين مناسك، به رغم تصوّر ما، جنبه تشريفاتى ندارند؛ بلكه مقدّمه و ضرورى ارتباطگيرى يا حفظ و تداوم ارتباطند.
حفظ صورت و آداب نماز گزاردن، روزه گرفتن، حج كردن و ... همان اندازه براى مسلمانان براى نسبت يافتن و خواندن خداى رحمان اهمّيت دارد و امرى ضرورى به نظر مىرسد كه «آداب مقدّماتى جادوگران و ساحران و جنّگيران» براى برقرارى ارتباط با نيروهاى خبيث شيطانى. عدم شناخت دقيق اين مناسك، چنانكه باعث جابهجايى اعمال، كيفيّت و كميّت اعمال شود، به سان جابهجا شدن شمارهها و كدهاى تلفن و دستگاه پول شمار و ... ارتباط را مختل يا ناكارآمد مىكند.
هماره، يكى از بزرگترين حيلههاى دشمنان انسان و اديان (شيطان و بنىاسرائيل) براى ناكارآمد و ناقص ساختن ارتباطات مؤمنان با منبع فيض الهى، در هم ريختن مناسك و آداب، اماكن برقرارى ارتباط و اوراد و اذكارى است كه از سوى انبياء و اولياى الهى اعلام شده بود.
روشنفكران متجدّد و فرنگ رفتههاى دويست ساله اخير در جهان اسلام، به دليل عدم آگاهى درباره حكمت آداب و مناسك مذهبى،