ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٢ - ظلم و تكبّر
ظلم و تكبّر
حسين على محمدى
در مرام امام على (ع) كمينگاهى سختتر از «ظلم» و «تكبّر» و خودپسندى، انسان را در دام ابليس نمىكشد. اكثريّت به اتّفاق مردم از هزارههاى دور تا به امروز، از معبر خودبرتربينى و تكبّر، معيوب و مجروح شدهاند و به اين ترتيب ظلم و ستم آنان را مستعدّ سوارى دادن به ابليس و جنودش ساخته است.
«پس خدا را خدا را از تعجيل در عقوبت و كيفر سركشى و ستم بر حذر باشيد و از آينده دردناك ظلم و سرانجام زشت تكبّر و خودپسندى كه كمينگاه ابليس است و جايگاه حيله و نيرنگ اوست، بترسيد! حيله و نيرنگى كه با دلهاى انسانها، چون زهر كشنده مىآميزد و هرگز بىاثر نخواهد بود و كسى از هلاكتش جان سالم به در نخواهد برد؛ نه دانشمند به خاطر دانشش و نه فقير به جهت لباس كهنهاش در امان مىباشد.»[١]
آنكه با زهر كشنده ابليس مبتلا به بلاى تكبّر و خودپسندى مىشود، به سادگى قادر به خلاصى از اين واقعه نخواهد بود؛ چنانكه امام، دانش هيچ دانشمندى را براى اين خلاصى كافى نمىشناسند.
بدا به حال مردمى كه دوش خود را مركب رام شيطان ساخته و خود سببى براى دزديده شدن عقول سايرين مىشوند. امام فرمايند:
«شيطان آنها را براى گمراه كردن مردم، مركبهاى رام قرار داد و از آنان لشكرى براى هجوم به مردم ساخت و براى دزديدن عقلهاى شما، آنان را سخنگوى خود برگزيد و شما را هدف تيرهاى خويش و پايمال قدمهاى خود و دستاويز وسوسههاى خود گردانيد.»[٢]
امام على (ع) يكى از بزرگترين مجارى ورود و سلطه شيطان بر مملكت وجود آدمى را «تكبّر و خودپسندى» معرفى كرده و مىفرمايند:
«... فَاللهَ اللهَ فِى كِبْرِ الْحَمِيَّة وَ فَخْرِ الْجَاهِلِيَّة فَإِنَّهُ مَلَاقِحُ الشَّنَئَانِ وَ مَنَافِخُ الشَّيْطَانِ ...؛[٣]
خدا را خدا را از تكبّر و خودپسندى و از تفاخر جاهلى بر حذر باشيد كه جايگاه بغض و كينه و رشد وسوسههاى شيطانى است كه گذشته و امم پيشين را فريب داده است تا آنجا كه در تاريكىهاى جهالت فرو رفتند و در پرتگاه هلاكت سقوط كردند و به آسانى به همان جايى كه شيطان مىخواست، كشانده شدند ...»
ناپرهيزكاران عموماً در ميدان مجاهدت اخلاقى زمين خورده و نيست و نابود مىشوند. صداى قهقهه شيطان در وقت بر زمين افتادن مردان در ميدان اخلاق، گوش آسمانيان را مىآزارد.[٤]
در سوره اعراف، آيه ١٦ از زبان ابليس نقل مىشود كه:
«من بر سر راه مستقيم تو، در كمين آنها (انسان) مىنشينم.» در ادامه مىگويد:
«ثُمَّلَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ؛[٥]
آنگاه از پيش رو و از پشتسرشان و از طرف راست و از طرف چپشان بر آنها مىتازم و بيشترشان را شكرگزار نخواهى يافت.»
ابليس گفت: اگر تا روز قيامت مهلتم دهى، به طور قطع بر بيشتر فرزندان آدم، لگام خواهم زد و آنان را ريشهكن خواهم ساخت.
اميرالمؤمنين، على (ع) ضمن هشدار و بيدار باش درباره شيطان و دشمنى ريشهدار او با انسان از كمينگاه و نحوه يورش ابليس و جنودش مىفرمايند: