«كسى كه «سبحان الله» گويد، خداوند نهالى در بهشت براى او غرس مى‌كند و كسى كه «الحمدالله» گويد، درختى براى او مى‌كارد و كسى كه «الله اكبر» بگويد، درختى براى او غرس مى‌كند.» مردى از قريش گفت: يا رسول الله! پس ما در بهشت درختان فراوانى داريم. فرمود: «آرى ليكن مواظب باشيد آتشى نفرستيد، همه را بسوزاند.»

غرض اين بود تا بيان شود، عوالم برزخى و آخرتى موجودند و اين انسان است كه در اثر حجاب غفلت و گناه، از آن بى‌خبر مى‌ماند. جمله اعمال ممدوح و مذموم انسان، شكل دهنده به كيفيّت عوالم و جايگاهى است كه انسان براى خود مى‌سازد. صورت نهايى موقعيّت انسان در آخرت، پس از گذار از همه مراحل و تسويه حساب نهايى است كه بر آن وارد مى‌شود. به همان سان كه در وقت ورود به عالم برزخ، تجسّم حقيقى جمله اعمال و اقوال صادر شده دنيوى از خود را ملاحظه خواهد كرد.

از اينجاست كه عرض مى‌كنم، پيش از انديشه درباره نتيجه قيامتى اعمال و اقوال، مى‌بايست درباره تأثيرات اين همه، در عالم دنيا و پس از آن، ظهور مراتب ديگر آنها در عوالم برزخى و قيامتى انديشه كرد.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. سوره روم (٣٠)، آيه ٧.

[٢]. سوره تكاثر (١٠٢)، آيات ٥- ٧.

[٣]. سوره نساء (٤)، آيه ١٠.

[٤]. بحارالأنوار، ج ٤، ص ٤.

[٥]. اصول كافى، ج ٢، ص ٥٣.

[٦]. سوره آل عمران (٣)، آيه ١٣٣.

[٧]. بحارالأنوار، ج ٤٦، ص ٨٠.

[٨]. همان، ج ٨، ص ١٣١.

[٩]. همان، ج ٤٦، ص ١٣٥.

[١٠]. علم اليقين، ص ١٠٠٨.

[١١]. كلينى، محمّد، اصول كافى، ج ١، ص ٢١.

اين گونه شيطان بيچاره مى شود

ابليس مى‌گويد: من در پنج مورد، ديگر چاره و حيله‌اى ندارم كه بتوانم بنى‌آدم را قبضه كنم و غير اين موارد، انسان‌ها در قبضه قدرت و وساوس من هستند:

١. كسى كه با نيّت راست و درست به خداوند پناهنده شود و در تمامى كارهايش به خدا تكيه كند و به حبل او چنگ بزند؛

٢. كسى كه در طول روز و شب، ذكر مدام و توجّه مستمرّ به حق تعالى داشته باشد؛

٣. كسى كه براى برادر مؤمنش بپسندد و راضى باشد، هرچه را براى خود مى‌پسندد و راضى است؛

٤. كسى كه در وقت رسيدن سختى‌ها ومصائب، بى‌تابى و ناشكرى نكند و راضى به قضاى الهى باشد؛

٥. كسى كه راضى و خشنود باشد، به آنچه كه خداوند براى او روزى و مقدّر نموده و براى روزى خود مهموم و غمگين و ناراضى نباشد.