از دير باز شنيده‌ايم كه امام على (ع) از علمى اطّلاع داشته‌اند به نام علم جفر كه از طريق اين علم توانسته‌اند از تمام مسائل عالم باخبر شوند. براى بررسى دقيق‌تر و پى بردن به چگونگى اين علم، بايد به پرسش‌هاى زير پاسخ دهيم:

اولًا: آيا چنين علمى وجود داشته است، كه فقط حضرت على (ع) از آن مطّلع باشند؟

ثانياً: اگر اين علم وجود داشته است از كجا به دست امام على (ع) رسيده است؟

ثانياً: آيا اين علم تنها در اختيار امام على (ع) بوده يا ساير امامان (ع) هم از آن مطّلع بوده‌اند. اينها سؤالاتى است كه شايد ذهن ميليون‌ها شيعه را درگير كرده باشد. به اين سبب به اين پرسش‌ها پرداخته و سعى مى‌كنيم جواب‌هاى شايسته‌اى براى آنها بيابيم.

پاسخ: براى وقوف كامل بر اين مسئله ضرورت دارد مطالب در ضمن چندين بند مجزّا توضيح داده شود:

- اسلام مركّب از دو امر است:

الف: كتاب آسمانى «قرآن كريم» كه محصول يك نزول است؛

ب: بخشى از كتاب‌هاى جفر كه محصول يك عروج است.

قرآن كريم حدود ٦٣٠٠ آيه است و كتب موجود در جفر حدود ١٠٤ كتاب.

بيان اجمالى معناى جفر:

از آنجايى كه معناى تفصيلى جفر بعداً خواهد آمد، در اينجا جهت آمادگى ذهنى خواننده محترم، به اجمال بيان مى‌كنيم كه جفر يعنى «پوست قوچ وحشى» كه تمام كتب انبياى سابق و كتبى كه با املاى رسول خدا (ص) و دست خطّ شريف على بن ابى طالب (ع) نوشته شده است، در اين پوست نگهدارى مى‌شود. واژه جفر در فارسى به «انبان» و در آذرى به «تغارچه» ترجمه شده است. اينكه شنيده مى‌شود على (ع) از علم جفر مطّلع بوده؛ يعنى اينكه اين على (ع) و اولاد معصوم على (ع) هستند كه از محتواى كتب موجود در آن انبان (جفر) مطّلع هستند و به تفصيل در اين باره توضيح داده خواهد شد. تاكنون ١٢ جلد كتاب تحت عنوان جفر در دسترس عموم قرار گرفته كه غالباً داراى جداولى بسيار پيچيده‌اند و هر يك از اين ١٢ كتاب به عنوان جفر تلقّى شده است؛ ولى مطمئنّاً هيچ ربطى به جفر على (ع) ندارند. گرچه پاره‌اى از جداول مى‌تواند در بين كتب موجود در جفر باشد؛ امّا اين كتاب‌ها مطمئنّاً جفر نيستند و قطعاً اطّلاع از پاره‌اى از رموز آن جداول، اطّلاع از جفر تلقّى نمى‌شود و اكنون جفر در محضر آقا امام عصر (عج) است.

لازم به ذكر است كه دو علم ديگر وجود دارند؛ به نام علم حروف و علم اعداد و كسانى از اين علوم اطلّاع دارند و تا حدّى كه از طريق اين علوم شماره تلفن هر كس را كه مى‌خواهند كشف مى‌كنند، ولى اين علوم، علم جفر نيستند.

جايگاه جفر نزد اهل بيت (ع)

امام صادق (ع) فرمودند:

«در خانه ما مجموعه‌اى وجود دارد، با وجود آن ما اهل بيت (ع) به احدى از انسان‌ها احتياج نداريم. اين مردم جهان هستند كه به شدّت به ما اهل بيت (ع)، به خاطر آن مجموعه نياز جدّى دارند و در بين آن مجموعه، كتابى است با املاى شخص رسول خدا (ص) و دست خطّ شريف على (ع) كه شامل صحيفه‌اى است كه تمام حلال و حرام در آن بيان گرديده و مسائل را طورى روشن كرده است كه شما اصحاب وارد منزل ما مى‌شويد، بدون اينكه بدانيد كه ما اهل بيت (ع) مى‌دانيم كه شما به كدام دستورآن عمل كرده‌ايد[١] يا عمل نكرده‌ايد!!»

جفر؛ يك كتاب امنيّتى‌

امام صادق (ع) در روايت ديگر فرمودند:

«اگر نبود اينكه قبلًا مطالب و مسائلى را لو داديد، كتابى را به شما مى‌داديم كه با وجود آن و به بركت آن تا روز قيام امام عصر (ع) به احدى نياز پيدا نمى‌كرديد كه مسئله‌اى را از او بپرسيد.»[٢]

جامعيّت محتواى كتب موجود در جفر

امام صادق (ع) خطاب به اصحاب خود فرمودند:

«واى به حالتان كه نمى‌دانيد جفر چيست؟ آن از نظر بزرگى و كوچكى يك پوست متوسط است كه مربوط به يك قوچ (وحشى) مى‌باشد. تمام آن پر است از املاى رسول خدا (ص) از زبان خودش و بدون واسطه و دست خطّ على (ع) است. هيچ حادثه‌اى يا شئى در جهان نيست كه حكم آن در آنجا ذكر نشده باشد. حتّى ديه يك خراش كوچك.»[٣]

جفر يا دستورالعمل حكومتى‌

امام باقر (ع) با دست شريف خود به يك خانه بزرگ اشاره و سپس خطاب به اصحاب خود فرمودند:

«بدانيد در اين خانه يك صحيفه‌اى است به صورت طومار به طول هفتاد ذراع، تمام مطالب آن با خطّ على (ع) و املاى رسول‌خدا (ص) بوده در صورت تشكيل حكومت به امامت يكى از ماها (يعنى يكى از ائمه (ع)) فقط مطابق دستورات و احكام آن صحيفه عمل خواهيم كرد و كوچك‌ترين تخطّى از آن صحيفه‌