تاريخ حيات و مجموعه بيانات اميرالمؤمنين (ع) را از وجوه مختلف مى‌توان مورد بررسى قرار داد. مطالعه اين مطالب همواره اعجاب خوانندگان را برانگيخته و اين حيرت مختصّ شيعيان و پيروان حضرتش نبوده و پيروان ديگر مذاهب و اديان نيز به هنگام برخورد با اين موارد دچار چنين احساسى بوده‌اند كه در آثار آنان به خوبى مى‌توان آن را مشاهده كرد. در ميان سخنان امام على (ع) موضوع پيش‌گويى‌هاى ايشان به سبب جذّاب بودن بارها به شكل‌هاى مختلف مورد توجّه قرار گرفته است.

بنابر آنچه در منابع، از امام على (ع) از ابتداى حكومت تا آخرين ماه‌هاى حيات نقل شده است، تأكيد حضرت بر اين نكته بوده است كه مسلمانان از علوم بى‌نظيرى كه در اختيارشان بوده، بهره‌مند گردند. در كتاب ارزنده بحارالانوار[١] بابى به اين موضوع اختصاص داده شده و هشت مورد از اين نوع روايات در آن آورده شده است. در ادامه عبارت «سلونى قبل ان تفقدونى» مى‌توان از آن حضرت اين جملات را ديد كه حاكى از تحريض و تشويق بيشتر مخاطبان به طرح پرسش از ايشان است:

«مردم از من بپرسيد، قبل از اينكه مرا نيابيد.» «اينجا گنجينه دانش است ....» «اين چينه‌ها و خوراكى است كه پيامبر اكرم (ص) شخصاً به من خورانده، از من سؤال كنيد كه در نزد من علم اوّلين و آخرين است.» «اگر تشك براى من بر روى هم بنهند و بر روى آن بنشينم، فتوا مى‌دهم براى اهل تورات از روى تورات خودشان؛ به‌طورى كه تورات به سخن درآيد و بگويد على راست مى‌گويد و به آنچه خدا در من نازل كرده، فتوا داد و انجيليان را به انجيل خودشان؛ به‌طورى كه انجيل بگويد: على راست مى‌گويد، دروغگو نيست و به آنچه خدا در من نازل كرده، فتوا داد و اهل قرآن را فتوا مى‌دهم به وسيله قرآن؛ به طورى كه قرآن سخن بگويد و بگويد على راست مى‌گويد و دروغگو نيست. او فتوا داد به آنچه خدا در من نازل نموده و حال اينكه شما شب و روز قرآن مى‌خوانيد. آيا در ميان شما كسى هست كه بداند در آن، چه نازل شده؟. اگر نباشد يك آيه در قرآن هر آينه خبر مى‌دهم به شما آنچه اتّفاق افتاد و آنچه هست و به آنچه خواهد شد تا روز قيامت و آن اين آيه است: «يَمْحُوااللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ.» سپس دوباره فرمود: «سلونى قبل ان تفقدونى ....»

«به خدا قسم از من نخواهيد پرسيد از گروهى كه صد نفر را گمراه نموده‌اند و صد نفر را هدايت كرده‌اند؛ مگر اينكه تبليغ‌كننده آنها و رهبرشان را برايتان معرفى مى‌كنم تا روز قيامت.»

«از من نخواهيد پرسيد از چيزى پايين عرش مگر اينكه پاسخ خواهم داد. اين جمله هر كس بعد از من بگويد، ادّعاى بى‌جا نموده و دروغگو است و مفتر.»

«من به راه‌هاى آسمان آشناتر از راه‌هاى زمينم. پيش از آنكه فتنه‌اى برانگيخته شود كه مدافعى وجود نداشته باشد براى رفع اين فتنه و آرزوهاى مردم بر باد رود.»

در برابر اين عبارات حضرت و تشويق به پرسيدن كه در برخى جلسات سه بار و حتّى بيشتر، پشت سر هم يا با فاصله تكرار شده، عكس العمل‌هاى متفاوتى از مخاطبان ايشان نقل شده و از سؤال كردن جناب سلمان از دجّال و آخرالزّمان، را مى‌توان ديد تا پرسش عجيب سعد بن ابى وقّاص (پدر عمرسعد، فرمانده سپاه ابن زياد در كربلا) درباره تعداد موهاى سرش، براى سنجش صحّت ادّعاى حضرت و كاهن و جادوگر خواندن ايشان توسط عدّه‌اى ديگر!!!

در نوشتار حاضر، نگاهى گذرا و اجمالى به موضوع پيش‌گويى‌هاى آن سرور عالميان (ع) داريم.

انواع پيش‌گويى‌هاى علوى‌

پيش‌گويى‌هاى حضرت على (ع) را به چند شكل محقّق شده و نشده و نيز درباره دوره حيات حضرت ايشان و پس از آن تا آخرالزّمان مى‌توان دسته‌بندى كرد كه در ادامه به تفكيك با هم مرور خواهيم كرد:

١. پيش‌گويى‌هاى محقّق شده در دوره حضرت على (ع)

بخشى از پيش‌گويى‌هاى امام‌على (ع) مربوط به دوره خويش‌