حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ٦٥ - كلمه ٥ - قال أمير المؤمنين

ترجمه: اصل و اساس ايمان به خدا تسليم امر خدا شدنست.

شرح: يعنى حقيقت ايمان به خدا آنست كه انسان در اثر عبادات و طاعات و مجاهدات با نفس به مقام تسليم و رضا نائل شود و در معرفت حق بدان مقام رفيع رسد كه سراپاى فانى در اراده خدا گردد. لذا حضرت در حديث كميل بعد از فنا و بقا كه عالى‌ترين مقامات نفس است فرمود: لها خاصيّتان: الرّضا و التسليم. مقام رضا و تسليم خاصيت نفس كليّه الهيه است كه اشرف و اعلاى نفوس قدسيه است و بنابراين اصل ايمان اينجا مراد كمال و حقيقت ايمانست كه براى نفوس كليّه الهيه حاصل است و ملازم مقام رضا و تسليم است كه انسان عارف پس از طىّ جميع مقامات سلوك به مقام رفيع رضا و تسليم مى‌رسد پس عارف هرگاه از مراتب ابتدائى كه تجليه و تخليه است و متوسط كه تحليه به صفات كمال است در گذشت و به مقام عالى و اعلى نائل شد كه مقام فناست فناى افعالى و صفاتى و ذاتى كه محو و طمس و محق است آنجا به مقام رضا و تسليم به لطف خاصّ حق نائل گردد و برخى چون حكيم سبزوارى مقامات كلّى سلوك را به ترتيب چنين ذكر كرده‌اند.

١- مقام ايمان.

٢- و مقام توبه عام و خاصّ و اخصّ «توبه از گناه، توبه از ترك أولى، توبه از توجّه به غير خدا».

٣- و مقام تقوى كه آنرا نيز سه مرتبه است «تقواى از حرام، تقواى از لذّات مباح، تقواى از غير لذّت شهود حق».

٤- و مقام صدق و انابه.

٥- و مقام مراقبه.

٦- و مقام محاسبه.

٧- و مقام توكّل.