حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ٩٢ - كلمه ٦ - قال أمير المؤمنين
ترجمه: بهترين مردم كسى است كه خشم خود را وقت غضب فرو برد و با وجود قدرت بر انتقام حلم كند.
شرح: يكى از صفات كمال كه موجب رفعت مقام انسانست در دنيا و عقبى ترك خشم و عصبانيت و تند خلقى است و حلم و عفو از هركه در حق او بدى و آزار كند كه خدا در قرآن عظيم فرمايد: وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ[١].
بزرگى در اين است كه انسان خشم و غضب را فرو برد و با وجود قدرت بر انتقام از بدىها و آزار مردم بگذرد أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ[٢] آيا دوست نداريد كه خدا از تقصير شما در گذرد شما هم از بديهاى خلق درگذريد و خشم و غضب را فرو بريد تا خدا هم از گناهان شما بگذرد.
حواريّون به عيسى ٧ گفتند: از همه چيز سختتر در عالم چيست؟ گفت: خشم خدا كه دوزخ از آن ترسان است.
گفتند: امان از خشم خدا به چيست؟
گفت: به فرو بردن خشم و غضب خود. چنانكه عارف رومى اين را به نظم فرموده:
|
گفت عيسى را يكى هشيار سر |
چيست در عالم ز جمله سختتر |
|
|
گفت از جمله بتر خشم خدا |
كه از آن دوزخ همى لرزد چو ما |
|
|
گفت از خشم خدا چه بود امان |
گفت خوردن خشم خود اندر زمان |
|
كلمه ٦- قال أمير المؤمنين ٧: حسن الخلق رأس كلّ برّ.
[٣]
[١] - آل عمران/ ١٣٥
[٢] - نور/ ٢٣
[٣] - غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ١٦٧، س ١٦؛ و ط صيدا، ص ١٢١، س ١٤؛ و شرح آقا جمال، ط ١، ج ٣، ص ٣٩٣، ش ٤٨٥٧.
قوله:« المسلم من ...» قال النبىّ ٦: يا على المؤمن من أمنه المسلمون على أموالهم و دمائهم و المسلم من سلم المسلمون من يده و لسانه و المهاجر من هجر السيئات.( بحار، ط بيروت، ج ٧٤، ص ٥٣، س ١٦).
عن ابى عبد اللّه ٧ انه قال: المسلم من سلم الناس من يده و لسانه و المؤمن من ائتمنه الناس على اموالهم و انفسهم.( بحار، ط بيروت، ج ٧٢، ص ٥١، س ١١).
جناب استاد الهى رضوان اللّه عليه نقل فرموده است:( المسلم من سلم المسلم من يده و لسانه) و لكن رواياتى را كه ديدهايم به صيغه جمع« المسلمون» است.