شرح: آنكه اهل ايمانست از صفت حسد با مردم مبرّاست زيرا مى‌داند هركه هرچه نعمت نصيب او شده از مال و جاه و علم و ساير نعمتها همه به تقدير خداى متعال نصيبش گرديده و حسد او اعتراض بر خداست و مؤمن هرگز اعتراض بر خدا ندارد و نيز مؤمن دلش جاى محبّت خداست هرگز حقد و كينه كس را در دل نگيرد و به جاى كينه اگر از كسى آزار ديده درباره او محبّت و دعاى خير مى‌كند و مغفرت از خدا مى‌طلبد و نيز مؤمن كه مى‌داند اگر به كسى احسان كند خداى پاداش آن احسان را در دو عالم بهتر از آن عطا مى‌كند و علاوه مال و متاع دنيا را چيزى حقير و ناقابل مى‌داند هرگز بخل نخواهد ورزيد؛ پس مؤمن داراى مقابل اين اوصاف است مؤمن خير خواه و مهربان به خلق است و سخى الطّبع و غنى النّفس و بلند همّت است. خلاصه آنكه ايمان به خدا دارد تمام صفات ناپسند از او دور و جميع صفات پسنديده در او ظهور دارد مگر آنكه ضعيف الايمان باشد و الّا ايمان كامل به خدا انسان را متخلّق به اخلاق اللّه و متّصف به صفات اللّه مى‌گرداند. رزقنا اللّه و اياكم.

كلمه ٥- قال أمير المؤمنين ٧: أفضل النّاس من كظم غيظه و حلم عن قدرة

[٢].

[١] - غرر و درر آمدى، شرح آقا جمال خوانسارى، ج ٦، ص ٤١٤، ش ١٠٨٣٣.

[٢] - غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٩١، س ١٢؛ و چاپ صيدا، ص ٦٦، س ٢٢؛ و شرح آقا جمال، ج ٢، ص ٤١٩، ش ٣١٠٤. غرض اين كه در اين مصادر عبارت روايت بدان گونه نقل و ضبط شده است كه اختيار كرده‌ايم، و نسخه خطى غرر و درر كه در ديپاچه معرفى شده است با آنها موافق است، ولى حضرت استاد الهى رضوان اللّه عليه ذيل آن را بدين صورت نقل فرموده است:« و حلم عن قدرته» به اضافه قدرت به ضمير.

قوله:« حواريان به عيسى ...» قال الامام الصادق ٧: قال الحواريون لعيسى بن مريم يا معلّم الخير أعلمنا أى الأشياء أشد؟ فقال: أشدّ الأشياء غضب اللّه عزّ و جلّ؛ قالوا: فبم يتقى غضب اللّه؟ قال: بأن لا تغضبوا؛ قالوا: و ما بدؤ الغضب؟ قال: الكبر و التجبر و محقرة النّاس.( بحار، ط كمپانى، ج ١٥، جزء ثالث باب ذمّ الغضب، ص ١٣٣، س ١٧).

و اشعار عارف رومى در اوّل دفتر چهارم مثنوى مطابق چندين نسخه بدين صورت است:\sُ گفت عيسى را يكى هشيار سر\z چيست در هستى ز جمله صعبتر\z گفتش اى جان صعبتر خشم خدا\z كه ازان دوزخ همى لرزد چو ما\z گفت زين خشم خدا چبود امان‌\z گفت ترك خشم خويش اندر زمان‌\z\E