حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى - الهى قمشهاى، مهدى - الصفحة ٨٦ - كلمه ١٠ - قال أمير المؤمنين
مهذّب نگردانى پس بجاى آنكه ما عمر را به عيبجوئى ديگران صرف كنيم بهتر كه عيب خود را دور كرده و نفس خويش را مهذّب و مؤدّب سازيم كه در عيبجوئى مردم زيان و در رفع عيوب خود هزاران سود دنيا و آخرتست.
نكته اخلاقى
به چهار طريق انسان تواند نفس را مهذّب سازد:
يكى: همين وجهى كه اينجا ذكر شد از بىادبان ادب آموزد.
دوم: آنكه از معاشرت اهل ادب، ادب آموخته و به ديدن نفوس مهذّب تهذيب نفس كند.
سوم: آنكه از دوستان حقيقى عيوب و نواقص اخلاقى خود را بپرسد تا به عيب خود آگه شود و رفع آن كند.
چهارم: آنكه از دشمنان خود كه در مقام پيدا كردن عيوباند استفاده كرده و آنچه را كه بر او عيب شمرند از خود دور سازد تا «عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد».
كلمه ١٠- قال أمير المؤمنين ٧: نزّه نفسك عن دنس اللذّات و تبعات الشّهوات
[١].
ترجمه: نفس خود را از آلايش لذّات حيوانى منزّه ساز و از عاقبت بد
[١] - غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ٣٢٢، س ١١؛ و ط صيدا، ص ٢٣٩، س ١٣؛ و شرح آقا جمال خوانسارى، ط ١، ج ٦، ص ١٧٣، ش ٩٩٧٠. عبارت روايت در اين مآخذ ياد شده بدين صورت است:« نزّهوا انفسكم عن دنس اللذّات و تبعات الشّهوات».
و در نسخه خطّى غرر و درر مذكور در مقدمه، به جاى« دنس»،« طلب» آمده است:« نزّهوا أنفسكم عن طلب اللذّات و تبعات الشّهوات».
محقّق خوانسارى در شرح آن فرمود:« پاكيزه نگهداريد نفسهاى خود را از چرك لذتها، و مظلمههاى خواهشها.» و در بعضى نسخهها« طلب» بجاى« دنس» واقع شده، و بنابراين ترجمه اين است كه: پاكيزه داريد نفسهاى خود را از طلب لذتها و مظلمههاى خواهشها.
قوله:« در كلمه ديگر فرمود: اصل هر ...» غرر و درر آمدى، ط نجف، ص ١٠٤، س ١٩؛ و ط بيروت، ص ٧٧، س ٩؛ و شرح آقا جمال، ط ١، ج ٢، ص ٥٢٠، س ٤، ش ٣٤٨٦:« إنّ طاعة النّفس و متابعة أهويتها اسّ كلّ محنة و رأس كلّ غواية».